Curator Willem van der Berg stond gisteren met trillende handen voor de pas aangekomen kunstwerken in het Drents Museum. Na twee maanden van onzekerheid en zorgen waren ze eindelijk gearriveerd – de kostbare kunstcollectie die door de oorlog in Oekraïne maandenlang vastzat in een diplomatiek en logistiek niemandsland.
“Ik durfde bijna niet te hopen dat we ze ooit nog zouden zien,” bekent Van der Berg terwijl hij voorzichtig de eerste kist opent. Het zijn niet zomaar kunstwerken. Het gaat om een unieke collectie hedendaagse Oekraïense kunst die het verhaal vertelt van een land en een volk dat nu vecht voor zijn bestaan.
De oorlog heeft alles veranderd. Ook voor musea die internationale kunstuitwisselingen organiseren.
Kunstwerken Gered Uit Oorlogsgebied
Het Drents Museum had in februari een ambitieuze tentoonstelling gepland met hedendaagse Oekraïense kunst. De kunstwerken zouden begin maart arriveren voor een expositie die de rijke culturele traditie van Oekraïne zou tonen. Maar op 24 februari veranderde alles toen Rusland het land binnenviel.
De kunstcollectie bevond zich op dat moment al onderweg, maar zat vast in een complex web van gesloten grenzen, diplomatieke procedures en veiligheidsprotocollen. Wekenlang was onduidelijk of de werken veilig waren en wanneer ze Assen zouden bereiken.
We hebben constant contact gehouden met onze partners in Oekraïne, maar de situatie was zo chaotisch dat niemand garanties kon geven.
— Dr. Marieke Hendriksen, Directeur Drents Museum
De kunstwerken hebben een bijzondere reis achter de rug. Via omwegen door Polen en Duitsland zijn ze uiteindelijk veilig in Nederland aangekomen. Sommige werken tonen nu, door toeval van de geschiedenis, een profetische kracht – ze beelden de Oekraïense identiteit uit op het moment dat die identiteit onder vuur ligt.
Wat Er Nu Te Zien Is
De collectie die nu eindelijk wordt tentoongesteld, biedt een uniek inkijkje in de hedendaagse Oekraïense kunstscene. De expositie krijgt door de oorlog een totaal andere betekenis dan oorspronkelijk bedoeld.
| Kunstenaar | Type Werk | Thema |
|---|---|---|
| Oksana Chepelyk | Schilderijen | Landschap en identiteit |
| Viktor Sydorenko | Video-installaties | Geschiedenis en geheugen |
| Mykola Matsenko | Sculpturen | Traditie en moderniteit |
| Lesia Khomenko | Fotografie | Dagelijks leven |
De kunstwerken vertellen verhalen die nu extra relevant zijn geworden:
- Schilderijen van Oekraïense landschappen die nu onder bombardementen liggen
- Portretten van gewone mensen die nu vluchten of vechten
- Abstracte werken over vrijheid en onderdrukking
- Video-installaties over historische trauma’s die nieuwe actualiteit hebben gekregen
- Sculpturen die de Oekraïense veerkracht symboliseren
Deze kunstwerken zijn nu meer dan kunst geworden – ze zijn documenten van een cultuur die bedreigd wordt.
— Prof. Jan Kloosterboer, Kunsthistoricus Rijksuniversiteit Groningen
Meer Dan Een Tentoonstelling
Het Drents Museum heeft besloten de expositie een bredere context te geven. Naast de oorspronkelijke kunstwerken is er nu ook aandacht voor de actuele situatie in Oekraïne en de impact van de oorlog op kunstenaars en cultureel erfgoed.
Bezoekers kunnen niet alleen de kunstwerken bewonderen, maar krijgen ook informatie over:
- De huidige situatie van de getoonde kunstenaars
- Vernietiging van cultureel erfgoed in Oekraïne
- Internationale inspanningen om kunst te redden
- De rol van cultuur in tijden van oorlog
Sommige van de kunstenaars wiens werk nu in Assen hangt, zijn gevlucht uit hun land. Anderen zijn gebleven en documenteren de oorlog. Een enkeling heeft zich aangesloten bij het Oekraïense leger.
Kunst houdt de menselijke geest levend, zelfs in de donkerste tijden. Deze expositie toont de kracht van de Oekraïense cultuur.
— Tetyana Filevska, Oekraïense kunstcriticus (via videoverbinding)
Cultuur Als Weerstand
De vertraagde aankomst van deze kunstwerken illustreert een groter probleem. De oorlog in Oekraïne bedreigt niet alleen mensenlevens, maar ook eeuwenlang cultureel erfgoed. Musea, bibliotheken en historische gebouwen worden bewust gebombardeerd.
Het Drents Museum werkt nu samen met internationale organisaties om meer Oekraïense kunst in veiligheid te brengen. De expositie is daarmee niet alleen een cultureel evenement geworden, maar ook een statement van solidariteit.
Bezoekers kunnen tijdens hun bezoek ook doneren aan hulporganisaties die Oekraïense kunstenaars en culturele instellingen ondersteunen. Het museum organiseert daarnaast lezingen en workshops over de rol van kunst in conflictsituaties.
We realiseren ons dat we een platform hebben om bewustzijn te creëren. Deze kunstwerken verdienen het om gezien te worden, juist nu.
— Willem van der Berg, Curator Drents Museum
De expositie “Stemmen uit Oekraïne” is vanaf deze week te zien in het Drents Museum en loopt door tot eind september. De entreeprijs blijft ongewijzigd, maar bezoekers kunnen vrijwillig extra doneren voor steun aan Oekraïense kunstenaars.
FAQs
Hoe lang is de Oekraïense kunstexpositie te zien?
De expositie loopt van nu tot eind september 2024 in het Drents Museum in Assen.
Zijn alle oorspronkelijk geplande kunstwerken aangekomen?
Ja, alle kunstwerken zijn uiteindelijk veilig aangekomen, zij het twee maanden later dan gepland door de oorlogssituatie.
Kunnen bezoekers iets doen om Oekraïense kunstenaars te helpen?
Het museum heeft een donatiemogelijkheid ingericht en organiseert speciale evenementen waarvan de opbrengst naar hulporganisaties gaat.
Hoe gaat het nu met de kunstenaars van wie werk wordt getoond?
De situatie verschilt per kunstenaar – sommigen zijn gevlucht, anderen zijn in Oekraïne gebleven. Het museum houdt contact waar mogelijk.
Is er een speciale rondleiding over de context van de oorlog?
Ja, er zijn wekelijks speciale rondleidingen die ingaan op de historische en actuele context van de getoonde werken.
Kost de expositie extra naast de gewone museumtoegang?
Nee, de expositie is inbegrepen bij de normale entreeprijs van het Drents Museum.