Leila staarde naar haar telefoon terwijl ze in de rij stond voor het gevangenisbezoek in Teheran. Het bericht van haar advocaat was kort maar vernietigend: “Het vonnis is bevestigd. Geen uitstel mogelijk.” Haar broer Ahmad, opgepakt tijdens de protesten van vorig jaar, zou binnen een week geëxecuteerd worden. Ze was een van de duizenden families die dit jaar hetzelfde bericht ontvingen.
Wat Leila niet wist, was dat haar broer deel uitmaakte van een gruwelijke statistiek. Iran heeft in 2024 meer mensen geëxecuteerd dan ooit tevoren: maar liefst 1639 personen verloren hun leven door de strop of het vuurpeloton. Dit cijfer overtreft alle eerdere records en toont de meedogenloze koers van het regime.
Deze explosie van executies komt niet uit de lucht vallen. Het Iraanse regime gebruikt de doodstraf steeds vaker als middel om dissidenten de mond te snoeren en de bevolking in bedwang te houden.
Waarom Iran Zoveel Mensen Executeert
De stijging van het aantal executies in Iran hangt nauw samen met de groeiende onrust in het land. Sinds de protesten die begonnen na de dood van Mahsa Amini in 2022, heeft het regime zijn greep op de macht verstevigd door middel van extreme geweldpleging.
Het Iraanse regime gebruikt executies als terrorinstrument tegen zijn eigen bevolking. Elke terechtstelling is bedoeld om tien anderen af te schrikken.
— Dr. Mahmoud Amiry-Moghaddam, Iran Human RightsAlso Read
40 bedreigde dieren krijgen plotseling extra bescherming – waarom juist deze soorten?
De meerderheid van deze executies vindt plaats wegens drugsdelicten, maar steeds vaker worden ook politieke gevangenen en demonstranten terechtgesteld. Het regime maakt daarbij gebruik van geforceerde bekentenissen en schijnprocessen.
Wat deze cijfers extra schokkend maakt, is de snelheid waarmee vonissen worden voltrokken. Waar vroeger maanden of jaren tussen vonnis en executie zaten, worden gevangenen nu vaak binnen weken na hun veroordeling geëxecuteerd.
De Gruwelijke Cijfers op een Rij
De executiecijfers van Iran overtreffen die van alle andere landen ruimschoots. Hier zie je de harde feiten:
| Jaar | Aantal Executies | Stijging t.o.v. Vorig Jaar |
|---|---|---|
| 2022 | 582 | – |
| 2023 | 834 | +43% |
| 2024 | 1639 | +97% |
De belangrijkste feiten over Irans executiebeleid:
- Iran voert wereldwijd de meeste executies per capita uit
- Meer dan 60% van de executies betreft drugsdelicten
- Minstens 15% van de geëxecuteerden waren politieke gevangenen
- Vrouwen en minderjarigen worden ook geëxecuteerd
- De meeste executies vinden plaats in Gohardasht en Evin gevangenis
- Publieke ophangingen worden gebruikt om angst te zaaien
We zien dat het regime steeds minder moeite doet om zijn executies te verbergen. Ze willen dat mensen weten wat er gebeurt met tegenstanders.
— Hadi Ghaemi, Center for Human Rights in Iran
Wie Worden Er Geëxecuteerd?
De slachtoffers van Irans executiebeleid komen uit alle lagen van de bevolking, maar bepaalde groepen lopen extra risico. Etnische minderheden zoals Koerden, Beloetsjen en Arabieren zijn oververtegenwoordigd onder de geëxecuteerden.
Jongeren die deelnamen aan de protesten van 2022 en 2023 vormen een nieuwe categorie slachtoffers. Velen van hen waren studenten of jonge werknemers die voor het eerst van hun leven demonstreerden.
Vrouwen worden niet gespaard. In 2024 werden minstens 29 vrouwen geëxecuteerd, vaak na maanden van foltering en verkrachting in de gevangenis. Hun ‘misdaden’ variëren van overspel tot het helpen van demonstranten.
Het regime maakt geen onderscheid tussen mannen en vrouwen, jong en oud. Iedereen die zich verzet tegen hun autoriteit kan de doodstraf krijgen.
— Shirin Ebadi, Nobelprijs winnares en mensenrechtenadvocaat
Bijzonder schrijnend is het lot van minderjarige daders. Hoewel Iran officieel geen kinderen executeert, wachten ze tot de gevangenen 18 worden en voeren dan het vonnis uit. Soms zitten jongeren jaren in de dodencel voordat ze worden opgehangen.
De Internationale Reactie Blijft Zwak
Ondanks de schokkende cijfers blijft de internationale reactie op Irans executiebeleid beperkt tot veroordelingen en sancties. Veel landen hebben economische belangen in Iran en willen hun relaties niet volledig verbreken.
De Verenigde Naties hebben herhaaldelijk opgeroepen tot een moratorium op executies, maar Iran negeert deze oproepen volledig. Het land trekt zich niets aan van internationale kritiek en zet zijn bloedige koers gewoon voort.
Zolang er geen echte consequenties zijn voor Iran, zullen ze doorgaan met het executeren van hun eigen burgers. Woorden alleen zijn niet genoeg.
— Javaid Rehman, VN-rapporteur voor Iran
Voor families zoals die van Leila betekent dit dat ze machteloos moeten toezien hoe hun dierbaren worden geëxecuteerd. Elke dag brengt nieuwe executies, nieuwe verdriet, en nieuwe angst voor wie de volgende zal zijn.
Het jaar 2024 zal de geschiedenis ingaan als een van de bloedigste jaren in Irans moderne geschiedenis. Met 1639 executies heeft het regime een nieuwe grens overschreden in zijn oorlog tegen het eigen volk.
Veelgestelde Vragen
Waarom executeert Iran zoveel mensen?
Het regime gebruikt executies om angst te zaaien en protest te onderdrukken, vooral sinds de demonstraties van 2022.
Voor welke misdaden wordt de doodstraf toegepast?
Hoofdzakelijk voor drugsdelicten, maar ook voor politieke activiteiten, overspel, blasfemie en ‘oorlogvoering tegen God’.
Hoeveel executies voert Iran uit vergeleken met andere landen?
Iran staat wereldwijd op de tweede plaats na China, maar heeft per capita de meeste executies ter wereld.
Worden er ook vrouwen en minderjarigen geëxecuteerd?
Ja, Iran executeert zowel vrouwen als jongeren die misdrijven pleegden toen ze minderjarig waren.
Wat doet de internationale gemeenschap hieraan?
Vooral sancties en diplomatieke veroordelingen, maar concrete actie om de executies te stoppen blijft beperkt.
Kunnen families nog iets doen om executies te voorkomen?
De mogelijkheden zijn zeer beperkt door de snelle afhandeling van zaken en het gebrek aan eerlijke rechtspraak in Iran.