Toen Maarten van der Berg gisteren zijn ING-app opende om zijn beleggingsportefeuille te checken, kreeg hij een schok. De 58-jarige leraar uit Almere zag zijn pensioenopbouw verdampen voor zijn ogen. “Mijn vrouw vroeg waarom ik zo wit wegtrok,” vertelt hij. “Ik kon alleen maar stamelen dat onze droomreis naar Nieuw-Zeeland er misschien niet meer inzit.”
Maarten is niet de enige. Duizenden Nederlandse beleggers zien hun vertrouwen in de financiële markten kelderen door een giftige combinatie van geopolitieke spanning en binnenlandse belastingperikelen.
De situatie escaleert snel. Waar beleggers eerder dit jaar nog voorzichtig optimistisch waren, slaat de stemming nu volledig om.
Waarom beleggers massaal hun vertrouwen verliezen
ING rapporteert een dramatische daling in het beleggersvertrouwen. De oorzaken zijn complex, maar twee factoren domineren het sentiment: de escalerende spanningen met Iran en de aanhoudende onzekerheid rond box 3-belasting.
De oorlogsdreiging met Iran heeft olieprijzen de hoogte in gejaagd en zorgt voor nervositeit op alle financiële markten. Beleggers vrezen dat een militair conflict de wereldeconomie in een recessie kan storten.
De combinatie van geopolitieke risico’s en belastingonzekerheid creëert een perfecte storm voor Nederlandse beleggers. We zien dagelijks klanten die hun posities willen afbouwen.
— Lisa Vermeulen, Senior Investment Strategist bij ING
Tegelijkertijd blijft de box 3-problematiek een zwaard van Damocles boven de hoofden van vermogenden hangen. De rechterlijke uitspraken over de onrechtmatigheid van het huidige systeem hebben tot grote verwarring geleid.
Niemand weet precies hoeveel belasting er betaald moet worden, wanneer er terugbetalingen komen, of hoe het nieuwe systeem eruit gaat zien.
De harde cijfers achter de vertrouwenscrisis
ING’s laatste beleggersonderzoek toont schrijnende cijfers. Het vertrouwen is in drie maanden tijd van voorzichtig positief naar diep negatief gekanteld.
| Periode | Vertrouwensindex | Verandering |
|---|---|---|
| Januari 2024 | +15 | – |
| April 2024 | +8 | -7 |
| Juli 2024 | -12 | -20 |
| Oktober 2024 | -28 | -16 |
De impact is voelbaar in concrete beleggingsgedrag:
- 42% van de beleggers heeft posities verkocht in de afgelopen maand
- 67% stelt nieuwe investeringen uit
- 23% overweegt volledig te stoppen met beleggen
- 38% zoekt naar veiligere alternatieven zoals spaarrekeningen
- 55% verwacht dat de problemen minstens een jaar aanhouden
We hebben sinds de kredietcrisis van 2008 niet meer zo’n snelle ommekeer in sentiment gezien. Beleggers zijn echt bang geworden.
— Dr. Peter Houtman, Financieel Econoom
Vooral de onvoorspelbaarheid van beide crises maakt beleggers nerveus. Bij de coronacrisis wisten mensen tenminste waar ze aan toe waren. Nu lijkt elke dag nieuwe onzekerheid te brengen.
Wie voelt de klappen het hardst?
De vertrouwenscrisis treft niet iedereen even hard. Bepaalde groepen krijgen de volle laag van beide problemen.
Vermogenden met meer dan €50.000 aan beleggingen zitten tussen twee vuren. Enerzijds vrezen zij voor koersverliezen door de Iran-crisis, anderzijds weten zij niet hoeveel extra belasting zij mogelijk moeten betalen door box 3-wijzigingen.
Pensioenspaarders voelen zich het meest kwetsbaar. Zij kunnen niet wachten op betere tijden, omdat de tijd tegen hen werkt.
Ik zie klanten die ‘s nachts wakker liggen van de stress. Mensen die jarenlang verstandig hebben gespaard en belegd, zien nu hun pensioenplannen in rook opgaan.
— Marieke Jansen, Financieel Adviseur
Jonge beleggers reageren verrassend verschillend. Sommigen zien de daling als koopkans, anderen raken juist gedesillusioneerd over beleggen in het algemeen.
Startende beleggers zijn het meest geneigd om volledig te stoppen. Zij hebben nog geen ervaring met eerdere crises en denken dat dit de nieuwe realiteit is.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De gevolgen van dit vertrouwensverlies reiken verder dan individuele portefeuilles. Als Nederlandse beleggers massaal hun geld van de beurs halen, heeft dat impact op de hele economie.
Bedrijven krijgen moeite met het ophalen van kapitaal. Innovatieve startups vinden lastiger investeerders. De Nederlandse pensioenfondsen, die zwaar leunen op beleggingsrendementen, komen onder druk te staan.
Een structureel vertrouwensverlies in de kapitaalmarkten kan Nederland decennia kosten. We moeten snel duidelijkheid creëren, vooral over box 3.
— Prof. Dr. Anja Mol, Hoogleraar Financiële Markten
ING waarschuwt dat herstel tijd zal kosten. Zelfs als beide crises worden opgelost, blijft het litteken van onzekerheid achter in de hoofden van beleggers.
De bank roept de regering op tot snelle actie op box 3-gebied. Elke week uitstel vergroot de schade aan het beleggersvertrouwen.
Voor gewone spaarders en beleggers blijft de boodschap moeilijk: geduld hebben in onzekere tijden, terwijl niemand weet hoe lang die onzekerheid gaat duren.
FAQs
Waarom heeft de Iran-crisis zoveel impact op Nederlandse beleggers?
Een oorlog met Iran kan olieprijzen laten exploderen en de wereldeconomie in recessie storten, wat alle aandelenmarkten raakt.
Wat is het probleem met box 3 precies?
Het huidige belastingsysteem is door rechters onrechtmatig verklaard, maar er is nog geen nieuw systeem. Niemand weet hoeveel belasting er betaald moet worden.
Moet ik nu stoppen met beleggen?
Dat hangt af van je persoonlijke situatie. Paniekverkopen is zelden verstandig, maar overleg altijd met een financieel adviseur.
Komen er terugbetalingen voor box 3-belasting?
Waarschijnlijk wel, maar wanneer en hoeveel is nog onduidelijk. De regering werkt aan een oplossing.
Hoe lang duurt het voordat het vertrouwen terugkeert?
ING schat dat herstel minstens een jaar duurt, zelfs als beide problemen snel worden opgelost.
Zijn er veiligere alternatieven voor beleggen?
Spaarrekeningen bieden zekerheid maar geen groei. Staatsobligaties zijn veiliger dan aandelen, maar geven ook lager rendement.