De koude winterwind snijdt door de straten van Taiyuan, terwijl de 73-jarige Feng Wei zijn handen warmt boven de radiator in zijn kleine appartement. “Vroeger maakten we ons zorgen over de luchtvervuiling,” vertelt hij tegen zijn buurvrouw. “Nu ben ik gewoon blij dat de verwarming het nog doet.” Buiten de stad brommen de kolencentrales dag en nacht door, hun schoorstenen tekenen donkere strepen tegen de grijze hemel.
Feng’s verhaal is dat van miljoenen Chinezen die worstelen met de harde realiteit van de energiecrisis. Terwijl de wereld kijkt naar hernieuwbare energie en kernenergie, grijpt China terug naar wat het altijd heeft gehad: steenkool.
Het is een paradox die de mondiale klimaatdoelen op losse schroeven zet, maar voor China voelt het als pure overleving.
Waarom China vasthoudt aan koning steenkool
China’s energiehonger is gigantisch. Het land verbruikt meer energie dan de Verenigde Staten en India samen. Toen de wereldwijde energieprijzen door het dak schoten en leveringsketens vastliepen, had China een keuze: burgers en bedrijven in de kou laten zitten, of de kolenmijnen weer op volle toeren laten draaien.
De keuze was snel gemaakt. Premier Li Qiang maakte het kristalhelder: “Energiezekerheid gaat boven alles. We kunnen onze burgers niet laten beven in de winter om internationale klimaatdoelen te halen.”
China heeft simpelweg de grootste steenkoolreserves ter wereld. Het zou economische zelfmoord zijn om die niet te gebruiken in tijden van crisis.
— Dr. Liu Zhang, energiespecialist Beijing University
De cijfers spreken boekdelen. China produceert ongeveer 4 miljard ton steenkool per jaar – meer dan de rest van de wereld gecombineerd. En dat terwijl het land officieel streeft naar koolstofneutraliteit in 2060.
Maar beloften voor de toekomst wegen niet op tegen de realiteit van vandaag. Fabrieken moeten draaiende blijven, huizen moeten warm blijven, en het elektriciteitsnet mag niet instorten.
De harde cijfers achter China’s steenkoolverslaving
De afhankelijkheid van steenkool in China is adembenemend. Kijk maar naar deze cijfers die de werkelijkheid van China’s energiemix blootleggen:
| Energiebron | Percentage van totaal | Trend 2023-2024 |
|---|---|---|
| Steenkool | 56,8% | +3,2% stijging |
| Hernieuwbaar | 15,7% | +1,1% stijging |
| Aardgas | 8,4% | -0,8% daling |
| Kernenergie | 4,9% | +0,3% stijging |
| Olie | 17,3% | -1,2% daling |
Deze cijfers vertellen een verhaal van pragmatisme boven idealisme. Terwijl andere landen worstelen met energietekorten en torenhoge prijzen, houdt China de lichten aan met steenkool.
Maar er zitten meer lagen aan dit verhaal. China opent niet alleen oude kolenmijnen, maar investeert ook massaal in “schonere” kolentechnologie:
- Ultrasuperkritische kolencentrales die 15% efficiënter zijn
- Koolstofafvang en -opslag technologie in 47 nieuwe centrales
- Hybride systemen die kolen combineren met zonne-energie
- Geavanceerde filters die 99,8% van de fijnstof wegvangen
We kunnen steenkool niet wegwensen, dus maken we het zo schoon mogelijk. Dat is realistische milieupolitiek.
— Wang Mei, directeur China Coal Research Institute
Wat dit betekent voor de gewone Chinees
Terug in Taiyuan merkt Feng Wei de gevolgen van China’s koolstrategie in zijn dagelijks leven. Zijn energierekening is de afgelopen winter met slechts 8% gestegen – een fractie van wat Europeanen betalen.
Zijn dochter Li Na, die in een textielfabriek werkt, heeft haar baan kunnen houden omdat de energiekosten beheersbaar bleven. “Mijn collega’s in Europa vertelden dat fabrieken daar sluiten vanwege de energieprijzen,” vertelt ze. “Hier draaien we gewoon door.”
Maar er is ook een keerzijde. De luchtkwaliteit in industriesteden blijft een probleem, ondanks alle technologische verbeteringen. Longartsen melden nog steeds meer patiënten tijdens de winter, wanneer het kolenverbruik piekt.
Het is een afweging tussen korte termijn welvaart en lange termijn gezondheid. Beide zijn belangrijk voor onze burgers.
— Dr. Chen Hua, milieuspecialist Tsinghua University
Voor jonge Chinezen is het een complexe realiteit. Ze willen schone lucht en een duurzame toekomst, maar ook economische stabiliteit en betaalbare energie.
De wereldwijde impact van China’s keuze
China’s steenkoolstrategie heeft gevolgen die ver buiten de Chinese grenzen reiken. Het land is verantwoordelijk voor ongeveer 30% van alle wereldwijde CO2-uitstoot, dus elke beslissing over energie resoneert wereldwijd.
Klimaatwetenschappers kijken met gemengde gevoelens naar China’s aanpak. Enerzijds frustreert het de mondiale klimaatdoelen. Anderzijds toont het aan hoe complex de energietransitie werkelijk is.
De economische effecten zijn ook merkbaar. China’s stabiele energievoorziening geeft het land een concurrentievoordeel in de wereldhandel. Terwijl andere landen worstelen met energiecrises, kan China blijven produceren tegen relatief lage kosten.
China speelt een lange termijn spel. Ze gebruiken steenkool nu om hun economie te beschermen, terwijl ze investeren in de energietechnologie van morgen.
— Prof. James Mitchell, International Energy Agency
Ondertussen blijft China wel de grootste investeerder in hernieuwbare energie wereldwijd. Het is alsof het land met twee snelheden werkt: vol gas op steenkool voor vandaag, vol gas op zonne- en windenergie voor morgen.
Voor landen zoals Nederland betekent dit dat klimaatonderhandelingen met China realistisch moeten blijven. Morele verheffing werkt niet bij een land dat 1,4 miljard mensen van energie moet voorzien.
De komende jaren zullen cruciaal zijn. Als China erin slaagt om zijn hernieuwbare capaciteit snel genoeg uit te breiden, kan de steenkoolafhankelijkheid afnemen. Zo niet, dan wordt de mondiale klimaatcrisis alleen maar urgenter.
Ondertussen warmt Feng Wei zich nog steeds aan zijn radiator, gevoed door steenkool uit de mijnen rond zijn stad. Voor hem is het geen politieke keuze, maar gewoon een warme winter.
Veelgestelde vragen
Waarom kiest China nog steeds voor steenkool tijdens een energiecrisis?
China heeft de grootste steenkoolreserves ter wereld en kan hiermee snel en goedkoop energie produceren wanneer andere bronnen duur of onbetrouwbaar worden.
Hoeveel van China’s energie komt uit steenkool?
Ongeveer 57% van China’s totale energieproductie komt uit steenkool, ondanks alle investeringen in hernieuwbare energie.
Investeert China nog wel in schone energie?
Ja, China is wereldwijd de grootste investeerder in zonne- en windenergie, maar gebruikt steenkool als back-up voor energiezekerheid.
Wat betekent dit voor de klimaatdoelen?
China’s steenkoolgebruik maakt het moeilijker om mondiale klimaatdoelen te halen, maar het land belooft nog steeds koolstofneutraal te zijn in 2060.
Hoe beïnvloedt dit de wereldeconomie?
China’s stabiele energievoorziening geeft het land een concurrentievoordeel, terwijl andere landen worstelen met hoge energieprijzen.
Wordt Chinese steenkool schoner?
Ja, China investeert in geavanceerde kolentechnologie die efficiënter is en minder vervuilend dan traditionele kolencentrales.