Henk van der Berg staart naar zijn uitgedroogde akker en schudt zijn hoofd. “Vorig jaar dacht ik nog dat het wel goed zou komen na die droogte,” zegt de 58-jarige boer uit Gelderland tegen zijn buurman. “Maar kijk nu eens. Het is nog maar april en de grond lijkt wel beton.”
Zijn buurman knikt somber. “Mijn vader heeft dit nog nooit meegemaakt. Twee jaar achter elkaar zo droog, terwijl de bodem nog steeds niet is hersteld van 2025.”
Het is een gesprek dat zich deze weken overal in Nederland afspeelt. Boeren, tuinders en natuurbeheerders kijken met groeiende ongerustheid naar de droge voorjaarsmaanden, terwijl de gevolgen van het extreem droge jaar 2025 nog altijd voelbaar zijn.
Nederland krijgt opnieuw te maken met een droog voorjaar
De cijfers liegen er niet om. April 2026 gaat de boeken in als een van de droogste aprilmaanden ooit gemeten. Met slechts 15 millimeter neerslag – waar normaal rond de 60 millimeter valt – staat Nederland opnieuw voor een uitdaging die veel verder reikt dan alleen de landbouw.
Het problème is dat de bodem nog lang niet is hersteld van de extreme droogte van 2025. Toen vielen er maandenlang nauwelijks druppels uit de lucht, waardoor het grondwaterpeil dramatisch daalde en de bodemstructuur ernstig werd aangetast.
We hadden eigenlijk een paar natte winters nodig gehad om de schade van 2025 te herstellen. In plaats daarvan krijgen we nu alweer een droog voorjaar.
— Dr. Marieke Vonk, bodemexpert Wageningen Universiteit
De situatie is complexer dan veel mensen beseffen. Een droge periode heeft namelijk lang naijlende gevolgen voor de bodemkwaliteit. Wanneer grond uitdroogt, ontstaan er scheuren en verdwijnt het natuurlijke evenwicht tussen lucht, water en organische stoffen in de aarde.
De harde cijfers: wat de droogte betekent voor Nederland
Om de ernst van de situatie te begrijpen, is het belangrijk naar de concrete cijfers te kijken. Het neerslagtekort loopt al op tot zorgwekkende proporties.
| Maand | Normale neerslag | Werkelijke neerslag 2026 | Tekort |
|---|---|---|---|
| Maart | 65 mm | 28 mm | 37 mm |
| April | 60 mm | 15 mm | 45 mm |
| Mei (prognose) | 70 mm | 25 mm | 45 mm |
De gevolgen van deze aanhoudende droogte zijn nu al zichtbaar in verschillende sectoren:
- Landbouwgewassen groeien trager en hebben een lager opbrengstpotentieel
- Natuurgebieden vertonen tekenen van stress, vooral in de Veluwe en de Hoge Kempen
- Drinkwaterbedrijven waarschuwen voor mogelijk watertekort in de zomer
- Binnenvaartsector heeft last van lage waterstanden in rivieren
- Gemeenten overwegen al sproeibeperkingen voor particulieren
We zien dat de veerkracht van onze ecosystemen afneemt. Wat vroeger een uitzondering was, wordt langzaam de nieuwe realiteit.
— Prof. Jan Wesseling, klimaatonderzoeker KNMI
Boeren vrezen voor hun oogst en toekomst
Voor de Nederlandse landbouw betekent deze tweede droge periode op rij een ware ramp. Veel boeren hebben nog steeds financiële schade van 2025, toen de oogstopbrengsten met gemiddeld 30 procent daalden.
Aardappelteler Inge Bakker uit Flevoland merkt het verschil al. “Normaal gesproken plant ik begin april, maar nu durf ik het niet aan. De grond is te hard en te droog. Als ik nu plant en het blijft droog, ben ik mijn hele investering kwijt.”
De problemen in de landbouw hebben ook gevolgen voor consumenten. Voedselexperts waarschuwen voor stijgende prijzen van Nederlandse groenten en fruit, omdat boeren gedwongen zijn over te schakelen op duurdere irrigatiesystemen of hun productie te verminderen.
We verwachten dat de prijzen van vooral bladgroenten en aardappelen de komende maanden flink gaan stijgen. Boeren kunnen simpelweg niet meer tegen de huidige prijzen produceren.
— Kees van der Meer, voorzitter Land- en Tuinbouworganisatie Nederland
Maar het gaat niet alleen om dit seizoen. Veel boeren maken zich zorgen over de lange termijn. De bodemkwaliteit in Nederland is de afgelopen jaren achteruitgegaan, en zonder structurele aanpassingen wordt het steeds moeilijker om rendabel te boeren.
Wat kunnen we verwachten en wat gebeurt er nu?
De Nederlandse regering heeft inmiddels een taskforce droogte ingesteld die dagelijks de situatie monitort. Verschillende provincies hebben al maatregelen aangekondigd om het ergste te voorkomen.
Waterschap Rivierenland heeft bijvoorbeeld besloten om het oppompen van grondwater voor landbouwdoeleinden te beperken. “We moeten zuinig omgaan met ons grondwater, want dat hebben we straks hard nodig,” legt woordvoerder Petra Jansen uit.
Ook gemeenten nemen maatregelen. Amsterdam en Rotterdam hebben aangekondigd dat ze vanaf mei mogelijk sproeibeperkingen gaan invoeren. Particulieren mogen dan alleen nog vroeg in de ochtend of laat in de avond hun tuin besproeien.
Voor natuurgebieden worden speciale beschermingsmaatregelen getroffen. In de Hoge Veluwe worden bijvoorbeeld extra waterplassen aangelegd om dieren te helpen tijdens de droge periode.
We leren van 2025 en proberen nu proactief te handelen in plaats van reactief. Voorkomen is beter dan genezen.
— Minister Sandra van der Velden, Infrastructuur en Waterstaat
Meteorologen houden de weersverwachtingen nauwlettend in de gaten. De vooruitzichten voor mei en juni zijn nog altijd onzeker, maar de kans op een natte periode lijkt vooralsnog klein.
Voor gewone Nederlanders betekent dit dat we ons moeten voorbereiden op een zomer waarin water schaars kan worden. Experts raden aan om nu al bewust om te gaan met waterverbruik en waar mogelijk regenwater op te vangen.
De situatie toont ook aan hoe urgent het is om Nederland klimaatbestendiger te maken. Droge voorjaren zoals we nu meemaken, zullen volgens klimaatexperts in de toekomst vaker voorkomen.
Veelgestelde vragen
Waarom is de bodem nog niet hersteld van de droogte in 2025?
Bodemherstel na extreme droogte kan jaren duren. De grond heeft tijd nodig om zijn natuurlijke structuur en watervasthoudend vermogen terug te krijgen.
Gaan we dit jaar waterrantsoenering krijgen?
Dat hangt af van de neerslag in de komende maanden. De regering houdt alle opties open, maar hoopt dat drastische maatregelen niet nodig zijn.
Worden groenten en fruit duurder door de droogte?
Ja, experts verwachten prijsstijgingen van 10-20% voor Nederlandse producten, vooral aardappelen en bladgroenten.
Wat kan ik thuis doen om water te besparen?
Korter douchen, regenwater opvangen, en alleen ‘s ochtends vroeg of ‘s avonds laat de tuin besproeien helpt enorm.
Is dit de nieuwe normaal door klimaatverandering?
Klimaatexperts verwachten dat droge voorjaren inderdaad vaker zullen voorkomen, maar elk jaar blijft anders.
Krijgen boeren compensatie voor schade door droogte?
De regering bekijkt verschillende steunmaatregelen, maar concrete besluiten zijn er nog niet genomen.