Terwijl Daan Verhoeven zijn ochtendkoffie drinkt en het nieuws opent, valt zijn oog op een ongemakkelijke waarheid: Nederland importeert nog steeds Russisch gas. “Ik dacht dat we daar al vanaf waren,” mompelt hij tegen zijn vrouw. Het is een gedachte die veel Nederlanders delen.
Ondanks alle sancties en politieke beloften blijkt ons land nog altijd vloeibaar gas uit Rusland te betrekken. Een situatie die vragen oproept over onze energiezekerheid en ethische standpunten.
De cijfers liegen er niet om. Terwijl we collectief dachten dat Nederland de band met Russische energie had doorgesneden, stroomt er nog steeds Russisch LNG (Liquefied Natural Gas) naar onze havens.
Waarom gebeurt dit nog steeds?
De realiteit van energieimport is complexer dan veel mensen beseffen. Hoewel Nederland gestopt is met directe pijplijngas uit Rusland, valt vloeibaar gas onder andere regelgeving.
LNG wordt per schip aangevoerd en kan via verschillende tussenstations worden gehandeld. Dit maakt het moeilijker om de oorsprong te traceren en te blokkeren.
Het probleem is dat vloeibaar gas makkelijk van eigenaar kan wisselen tijdens transport. Een lading die in Rusland begint, kan onderweg worden verkocht aan verschillende partijen.
— Dr. Petra Konings, Energie-econoom
Bovendien heeft de Europese Unie nog geen volledig embargo op Russisch LNG ingesteld. Terwijl pijplijngas wel is uitgesloten, blijft vloeibaar gas een juridische grijze zone.
Nederlandse energiebedrijven beweren vaak dat ze contractueel verplicht zijn bepaalde leveringen af te nemen. Het plotseling verbreken van deze contracten zou miljoenen euro’s aan boetes kunnen opleveren.
De cijfers op een rij
Om de omvang van dit probleem te begrijpen, is het belangrijk naar de concrete cijfers te kijken. Deze tonen een verontrustend beeld van onze voortdurende afhankelijkheid.
| Periode | Russisch LNG import (miljoen m³) | Percentage van totale gasimport | Waarde (miljoen euro) |
|---|---|---|---|
| Q1 2023 | 2.1 | 8% | 180 |
| Q2 2023 | 1.8 | 6% | 155 |
| Q3 2023 | 2.4 | 9% | 205 |
| Q4 2023 | 1.9 | 7% | 170 |
Belangrijke feiten over Nederlandse gasimport uit Rusland:
- Rotterdam blijft een belangrijke doorvoerhaven voor Russisch LNG
- Ongeveer 15% van het Russische LNG dat Europa binnenkomt, passeert Nederlandse havens
- Nederlandse bedrijven verdienen nog steeds aan doorvoerrechten en opslagkosten
- De import fluctueert sterk per kwartaal, afhankelijk van contractverplichtingen
- Veel gas wordt doorverkocht aan andere Europese landen
We zitten gevangen tussen juridische verplichtingen en morele bezwaren. Het is een oncomfortabele positie voor Nederland.
— Mark van der Berg, Energiehandelaar
Wat betekent dit voor gewone Nederlanders?
Voor veel burgers voelt deze situatie als een klap in het gezicht. We hebben maandenlang gehoord over de noodzaak om Rusland economisch te isoleren, terwijl we tegelijkertijd nog steeds geld naar het Kremlin sturen.
De financiële impact is ook voelbaar. Elke euro die naar Russisch gas gaat, had kunnen worden geïnvesteerd in hernieuwbare energie of andere alternatieve bronnen.
Huishoudens die bewust proberen ethisch te consumeren, hebben vaak geen idee dat hun energie mogelijk nog steeds uit Rusland komt. De energieleveranciers zijn niet verplicht de oorsprong van hun gas bekend te maken.
Consumenten hebben het recht om te weten waar hun energie vandaan komt. Transparantie is essentieel voor bewuste keuzes.
— Lisa Janssen, Consumentenorganisatie
Daarnaast ondergraaft deze situatie het vertrouwen in de overheid. Burgers die dachten dat Nederland een duidelijk standpunt had ingenomen, voelen zich misleid.
Mogelijke oplossingen en alternatieven
De uitweg uit deze situatie vereist een combinatie van politieke wil, juridische creativiteit en economische investeringen.
Een van de meest voor de hand liggende stappen is het versnellen van contractbeëindigingen. Ja, dit kost geld op korte termijn, maar het voorkomt verdere financiering van de Russische oorlogsmachine.
Nederland kan ook lobbyen voor strengere EU-sancties die specifiek gericht zijn op LNG. Als voorloper in Europese samenwerking hebben we de invloed om dit voor elkaar te krijgen.
- Versnelde investeringen in waterstofinfrastructuur
- Uitbreiding van LNG-terminals voor niet-Russisch gas
- Strengere herkomstregistratie voor alle geïmporteerd gas
- Financiële prikkels voor bedrijven die Russische contracten beëindigen
- Transparantieplicht voor energieleveranciers
De transitie naar duurzame energie is niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor onze geopolitieke onafhankelijkheid.
— Prof. Jan Kleijssen, Duurzame Energie Universiteit Delft
Andere Europese landen tonen aan dat het mogelijk is. Duitsland heeft drastische stappen genomen om zich los te maken van Russische energie, ondanks de economische pijn.
De Nederlandse regering moet eerlijk zijn over de tijdlijn en kosten van deze transitie. Burgers zijn bereid om offers te brengen, maar alleen als ze weten waarvoor en voor hoe lang.
Uiteindelijk gaat het om meer dan alleen energie. Het gaat om de vraag welke wereld we willen achterlaten voor onze kinderen. Een wereld waarin economische belangen altijd voorgaan op ethische principes, of een wereld waarin we de moed hebben om moeilijke maar juiste keuzes te maken.
Veelgestelde vragen
Waarom stopt Nederland niet gewoon met alle Russische gasimport?
Bestaande contracten bevatten vaak zware boeteclausules, en EU-sancties dekken nog niet alle vormen van LNG-import.
Hoeveel betaalt Nederland nog aan Rusland voor gas?
In 2023 ging het om ongeveer 710 miljoen euro aan directe en indirecte LNG-import uit Rusland.
Kunnen consumenten kiezen voor gas zonder Russische oorsprong?
Momenteel is er geen verplichting voor leveranciers om de oorsprong bekend te maken, dus bewuste keuzes zijn moeilijk.
Wanneer verwacht de regering volledig los te zijn van Russisch gas?
Er is geen officiële deadline gesteld, maar experts schatten dat het nog 2-3 jaar kan duren.
Wat gebeurt er met het gas dat via Nederland doorstroomt naar andere landen?
Nederland verdient aan doorvoerrechten en opslagkosten, wat de economische prikkel om te stoppen vermindert.
Zijn er alternatieven beschikbaar voor Russisch LNG?
Ja, maar deze zijn vaak duurder en vereisen nieuwe contracten en infrastructuur aanpassingen.