Theo van der Berg staart naar zijn computerscherm in het kantoor van ING Bank in Amsterdam. Na maanden van onderhandelingen en diplomatieke spanningen komt het bericht dat hij had gevreesd: de verkoop van ING Bank Rusland is definitief mislukt. “We hadden gehoopt op een snelle oplossing,” zucht hij tegen zijn collega. “Maar de realiteit is complexer dan we dachten.”
Het is een verhaal dat veel Nederlandse banken de afgelopen twee jaar hebben meegemaakt. Sinds de invasie van Oekraïne proberen westerse financiële instellingen hun activiteiten in Rusland af te stoten, maar de praktijk blijkt weerbarstig.
Voor duizenden medewerkers, klanten en aandeelhouders betekent dit nieuws onzekerheid over de toekomst. ING zit nu opgescheept met een dochteronderneming in een land waar ze eigenlijk niet meer willen zijn.
Waarom lukt de verkoop van ING Rusland niet?
ING kondigde al in maart 2022 aan zich terug te willen trekken uit Rusland. Het leek aanvankelijk een kwestie van maanden, maar inmiddels zijn we bijna twee jaar verder en is de bank er nog steeds.
De hoofdoorzaak ligt in de internationale sancties tegen Rusland. Deze maken het vrijwel onmogelijk om een normale verkoop af te ronden. Potentiële kopers kunnen geen geld overboeken, contracten zijn juridisch complex geworden, en de Russische overheid heeft extra eisen gesteld aan buitenlandse bedrijven die willen vertrekken.
De sancties maken elke transactie met Russische partijen extreem ingewikkeld. We kunnen niet zomaar een handtekening zetten en vertrekken.
— Petra Janssen, Bankspecialist bij Financial Research Institute
Bovendien eist de Russische regering vaak een forse ‘vertrekbelasting’ van westerse bedrijven. Deze kan oplopen tot 50% van de waarde van de lokale activiteiten, wat verkoop financieel onaantrekkelijk maakt.
ING Bank Rusland heeft ongeveer 1.600 medewerkers en bedient zowel particuliere klanten als bedrijven. De bank opereert relatief beperkt vergeleken met ING’s activiteiten in andere landen, maar de impact op de lokale gemeenschap is wel degelijk voelbaar.
De financiële gevolgen voor ING
Het vasthouden van de Russische dochteronderneming brengt verschillende risico’s en kosten met zich mee. Hier zijn de belangrijkste financiële aspecten:
| Kostenpost | Impact | Geschatte bedrag |
|---|---|---|
| Operationele kosten | Doorlopende salarissen en kantoorkosten | €50-70 miljoen per jaar |
| Compliance kosten | Extra juridische en regelgevingskosten | €10-15 miljoen per jaar |
| Reputatierisico | Mogelijke imagoschade | Moeilijk kwantificeerbaar |
| Wisselkoersrisico | Roebel volatiliteit | €20-30 miljoen potentieel |
ING probeert de risico’s te beperken door:
- Geen nieuwe leningen meer te verstrekken in Rusland
- Geleidelijk afbouwen van de activiteiten waar mogelijk
- Strikte naleving van alle internationale sancties
- Minimale investeringen in nieuwe systemen of kantoren
- Voorzichtig beheer van bestaande klantenrelaties
ING zit in een juridische en financiële spagaat. Ze willen weg, maar kunnen niet zonder enorme kosten of juridische problemen.
— Marco Hendriksen, Voormalig bankdirecteur
Wat betekent dit voor klanten en medewerkers?
De onzekerheid raakt verschillende groepen mensen op verschillende manieren. Voor de 1.600 medewerkers van ING Rusland betekent het voorlopig behoud van hun baan, maar ook onzekerheid over de lange termijn.
Russische klanten kunnen voorlopig gewoon gebruik blijven maken van hun bankdiensten. ING heeft benadrukt dat alle bestaande verplichtingen worden nagekomen, ondanks de wens om te vertrekken.
Nederlandse aandeelhouders zien hun bank geconfronteerd met aanhoudende kosten en reputatierisico’s. Tijdens de laatste aandeelhoudersvergadering uitten verschillende investeerders hun zorgen over de langdurige aanwezigheid in Rusland.
We begrijpen de frustratie van onze aandeelhouders, maar we kunnen niet zomaar de deur dichtgooien zonder alle juridische en ethische verplichtingen na te komen.
— ING Woordvoerder (naam niet vrijgegeven)
Voor de Nederlandse samenleving roept het vragen op over de effectiviteit van economische sancties. Als grote bedrijven niet kunnen vertrekken uit Rusland, hoe effectief zijn de maatregelen dan werkelijk?
Vergelijking met andere banken
ING staat niet alleen in deze problematiek. Verschillende grote Europese banken worstelen met hetzelfde dilemma:
- Raiffeisen Bank: Heeft nog steeds grote activiteiten in Rusland ondanks verkoopontentions
- UniCredit: Probeert al sinds begin 2022 hun Russische tak te verkopen
- Société Générale: Slaagde er wel in om te vertrekken, maar tegen enorme kosten
- Deutsche Bank: Heeft activiteiten drastisch afgebouwd maar is er ook nog niet volledig weg
De verschillen in aanpak laten zien hoe complex de situatie is. Sommige banken accepteren grote verliezen om snel te vertrekken, andere proberen een meer geleidelijke exit te realiseren.
Elke bank moet zijn eigen afweging maken tussen financiële schade nu en reputatieschade op de lange termijn. Er is geen perfecte oplossing.
— Dr. Elena Kozlova, Expert Internationale Banking
Toekomstscenario’s voor ING Rusland
Wat kan ING nu nog doen? Er zijn verschillende scenario’s denkbaar voor de komende maanden en jaren.
Het meest waarschijnlijke scenario is een verdere geleidelijke afbouw. ING zal waarschijnlijk proberen de activiteiten stap voor stap te verkleinen zonder formeel te vertrekken. Dit betekent geen nieuwe klanten aannemen, bestaande leningen niet verlengen, en wachten op een geschikt moment voor verkoop.
Een tweede mogelijkheid is een gedwongen verkoop aan een Russische partij voor een symbolisch bedrag. Dit zou juridische problemen oplossen maar zou financieel pijnlijk zijn.
Het minst waarschijnlijke maar niet onmogelijke scenario is dat ING gedwongen wordt om langer te blijven dan gewenst, mogelijk jaren. Dit zou betekenen dat de bank moet leren leven met een permanente Russische aanwezigheid ondanks de oorlog in Oekraïne.
Voor nu houdt ING vast aan de officiële lijn: ze willen zo snel mogelijk vertrekken zodra dit juridisch en praktisch mogelijk is, maar niet ten koste van alles.
Veelgestelde vragen
Waarom kan ING niet gewoon stoppen met de activiteiten in Rusland?
Dat zou leiden tot juridische problemen, boetes en mogelijk strafrechtelijke vervolging van bestuurders onder Russisch recht.
Hoeveel kost het ING om in Rusland te blijven?
Naar schatting tussen de 60 en 85 miljoen euro per jaar aan operationele en compliance kosten.
Kunnen Nederlandse klanten hierdoor problemen krijgen?
Nee, de Nederlandse activiteiten van ING worden niet beïnvloed door de situatie in Rusland.
Wanneer verwacht ING eindelijk te kunnen vertrekken?
De bank geeft geen concrete datum meer. Het hangt af van politieke ontwikkelingen en mogelijke versoepeling van sancties.
Verdient ING nog geld in Rusland?
De bank heeft niet bekendgemaakt of de Russische activiteiten nog winstgevend zijn, maar het lijkt onwaarschijnlijk gezien de beperkingen.
Wat gebeurt er met Russische klanten als ING vertrekt?
Hun rekeningen en leningen zouden worden overgenomen door de kopende partij, waarschijnlijk een Russische bank.