Henk Visser staarde naar de brief in zijn handen en kon zijn ogen niet geloven. Zijn buurman aan de overkant van de straat had zojuist €15.000 schadevergoeding ontvangen voor dezelfde schade aan zijn huis na de aardbeving in Eleveld. Henk? Hij kreeg slechts €3.000. Het verschil? Een paar meter afstand en een andere postcode.
“Ik snap er helemaal niets van,” zegt Henk tegen zijn vrouw Gerda. “We wonen letterlijk tegenover elkaar, hebben precies dezelfde scheuren in de muur, maar omdat wij net aan de andere kant van de postcodestreep zitten, krijgen we een fractie van wat zij ontvangen.”
Dit is de bizarre realiteit waarmee bewoners van Eleveld en omstreken worden geconfronteerd na de aardbeving die het gebied begin dit jaar trof. Een willekeurige postcodestreep bepaalt nu of je duizenden euro’s meer of minder krijgt voor exact dezelfde schade.
Hoe kan een postcode zo’n verschil maken?
De verklaring ligt in de manier waarop schadevergoedingen worden berekend en toegewezen. Na de aardbeving in Drentse Eleveld zijn verschillende instanties en verzekeraars betrokken bij de afhandeling van schades. Elk gebied valt onder een andere regeling, afhankelijk van de exacte locatie en postcode.
Het Nederlandse schadeafhandelingssysteem werkt met verschillende zones en categorieën. Postcodes bepalen onder welke regeling je valt, welke instantie verantwoordelijk is voor je claim, en welke maximumbedragen van toepassing zijn.
Het systeem is niet bedoeld om mensen te benadelen, maar de praktijk wijst uit dat postcodes soms tot oneerlijke situaties leiden. We zien buren met identieke schade die totaal verschillende vergoedingen ontvangen.
— Dr. Marieke Jansen, expert schadevergoeding Rijksuniversiteit Groningen
De aardbeving trof een gebied dat precies op de grens van verschillende postcodegebieden lag. Hierdoor vallen huizen die slechts enkele meters van elkaar staan onder compleet verschillende regelingen.
Welke verschillen zijn er precies?
De verschillen in schadevergoeding zijn aanzienlijk en raken alle aspectos van de herstelwerkzaamheden. Hier zie je de belangrijkste categorieën en hun vergoedingen per postcodegebied:
| Type schade | Postcode 9418 | Postcode 9419 | Postcode 9420 |
|---|---|---|---|
| Muurscheuren | €150 per meter | €89 per meter | €120 per meter |
| Funderingsproblemen | €12.000 max | €6.500 max | €8.000 max |
| Dakschade | €8.000 max | €4.200 max | €5.500 max |
| Administratiekosten | €500 | €250 | €350 |
Naast deze directe financiële verschillen zijn er ook procedurele verschillen die grote impact hebben:
- Verschillende beoordelaars met verschillende criteria
- Verschillende wachttijden voor uitbetaling (2-8 weken verschil)
- Verschillende mogelijkheden voor bezwaar en beroep
- Verschillende vereisten voor expertises en rapporten
- Verschillende regelingen voor tijdelijke huisvesting
We hebben families die letterlijk over de straat van elkaar wonen, maar de ene krijgt binnen twee weken uitbetaald en de andere moet maandenlang wachten. Dat is gewoon niet uit te leggen aan mensen.
— Gemeente Eleveld woordvoerder Jan Pieters
Bewoners voelen zich oneerlijk behandeld
De frustratie onder bewoners is enorm. Sociale media staan vol met verhalen van buren die elkaars schadevergoedingen vergelijken en grote verschillen ontdekken.
Familie Bakker woont op de grens van twee postcodes. Hun huis heeft aan de voorkant postcode 9418, maar hun achtertuin valt onder 9419. Voor schade aan hun voorgevel ontvingen ze €8.000, maar voor identieke schade aan hun achtergevel slechts €3.200.
“Het is volslagen absurd,” vertelt mevrouw Bakker. “Het zijn dezelfde scheuren, veroorzaakt door dezelfde aardbeving, op hetzelfde moment. Maar omdat de ene muur net iets meer naar voren staat dan de andere, valt die onder een andere regeling.”
De situatie wordt nog complexer doordat sommige straten zijn opgedeeld. Huizen met even nummers vallen soms onder een andere postcode dan huizen with oneven nummers aan dezelfde straat.
Ik heb buurmannen die naast elkaar wonen en waarvan de ene €18.000 krijgt en de andere €7.000. Voor exact dezelfde schade. Dat vreet aan de sociale cohesie in onze gemeenschap.
— Wethouder Els de Vries, gemeente Eleveld
Wat betekent dit voor de toekomst?
De postcodeproblematiek rond Eleveld heeft landelijke aandacht gekregen. Verschillende Kamerleden hebben vragen gesteld over het systeem en er wordt gekeken naar mogelijke aanpassingen.
Experts pleiten voor een meer uniforme aanpak bij toekomstige natuurrampen. Het huidige systeem is ontstaan doordat verschillende verzekeraars, overheden en instanties elk hun eigen regels hanteren.
Voor de bewoners van Eleveld betekent dit waarschijnlijk dat ze voorlopig moeten leven met de huidige situatie. Bezwaarprocedures zijn mogelijk, maar vaak langdurig en kostbaar.
De gemeente onderzoekt of er een noodfonds kan worden opgericht om de grootste verschillen weg te nemen. Dit zou gefinancierd kunnen worden uit gemeenschapsgeld, maar vereist wel politieke steun.
We kunnen niet alle verschillen wegwerken, maar we moeten voorkomen dat buren elkaar in de haren vliegen omdat het ene huis toevallig 50 meter verderop staat.
— Prof. Dr. Kees Verhagen, specialist rampenbeleid
Ondertussen blijven bewoners zoals Henk Visser achter met vragen en frustraties. Het herstel van hun huizen gaat door, maar het vertrouwen in een eerlijke behandeling is geschaad.
De situatie in Eleveld toont aan hoe belangrijk het is om bij toekomstige natuurrampen rekening te houden met de menselijke kant van schadevergoeding. Postcodes mogen niet bepalend zijn voor of je je leven weer op de rit krijgt na een ramp.
Veelgestelde vragen
Kan ik bezwaar maken tegen mijn schadevergoeding?
Ja, maar de procedure verschilt per postcode en instantie. Neem contact op met de organisatie die je claim afhandelt.
Waarom bestaan er verschillende regelingen per postcode?
Dit komt doordat verschillende verzekeraars en overheden elk hun eigen criteria hanteren voor schadevergoeding.
Kan de gemeente de verschillen wegwerken?
De gemeente onderzoekt mogelijkheden, maar heeft beperkte juridische mogelijkheden om in te grijpen in private verzekeringskwesties.
Hoe lang duurt een bezwaarprocedure?
Dit varieert van 6 weken tot 6 maanden, afhankelijk van de complexiteit en de betrokken instantie.
Krijgen alle getroffen bewoners uiteindelijk dezelfde vergoeding?
Nee, de kans is groot dat de postcodeafhankelijke verschillen blijven bestaan.
Wat als mijn huis op de grens van twee postcodes staat?
Neem contact op met beide instanties en vraag om duidelijkheid over welke regeling van toepassing is op welk deel van je eigendom.