De 47-jarige Jeroen Bakker viel plots neer tijdens kilometer 35 van de marathon in Rotterdam. Zijn lichaam gaf het op – hitteberoerte. Terwijl andere lopers voorbij renden, lag hij bewusteloos op het warme asfalt. “Ik herinner me alleen nog dat ik dacht: dit kan niet goed aflopen,” vertelt Jeroen later vanuit het ziekenhuis.
Gelukkig werd hij snel geholpen door medische vrijwilligers langs de route. Maar zijn verhaal is geen uitzondering. Elk jaar raken tientallen hardlopers tijdens evenementen in de problemen door hitteberoertes.
Nu slaan experts alarm: hardloopevenementen kunnen veel meer doen om dit soort gevaarlijke situaties te voorkomen.
Waarom hitteberoertes tijdens hardloopevenementen zo gevaarlijk zijn
Een hitteberoerte tijdens het hardlopen is levensgevaarlijk. Je lichaamstemperatuur stijgt zo snel dat je organen kunnen falen. Zweten helpt dan niet meer – je lichaam raakt volledig ontregeld.
Het problematische? Veel organisatoren van hardloopevenementen zijn nog niet goed voorbereid op deze medische noodsituaties. Ze focussen zich vooral op hartproblemen en blessures, maar onderschatten de risico’s van oververhitting.
De meeste evenementen hebben wel EHBO-posten, maar specifieke protocollen voor hitteberoertes ontbreken vaak. Dat moet echt veranderen.
— Dr. Marieke van den Berg, sportarts
Tijdens warme dagen kunnen temperaturen op het asfalt oplopen tot wel 50 graden Celsius. Combineer dat met fysieke inspanning, dehydratie en mogelijk onervaren lopers – en je hebt een gevaarlijke cocktail.
Het wordt nog erger als organisatoren niet weten hoe ze een hitteberoerte moeten herkennen. Symptomen zoals verwardheid, stoppen met zweten en een hoge lichaamstemperatuur worden soms aangezien voor gewone uitputting.
Concrete maatregelen die hardloopevenementen nu kunnen nemen
Experts hebben duidelijke aanbevelingen voor evenementenorganisatoren. Het gaat niet alleen om meer water uitdelen – er is een complete aanpak nodig.
De belangrijkste verbeteringen die organisatoren kunnen doorvoeren:
- Ijsbaden plaatsen op strategische punten langs de route
- Medisch personeel specifiek trainen in hitteberoerte-herkenning
- Koelende douches installeren bij de finish
- Temperatuur continu monitoren en eventueel het evenement stoppen
- Schaduwplekken creëren met parasols of tenten
- Koude handdoeken uitdelen in plaats van alleen water
- Waarschuwingssystemen voor gevaarlijke temperaturen
Een ijsbad kan het verschil maken tussen leven en dood bij een hitteberoerte. Binnen vijf minuten kan je iemands lichaamstemperatuur drastisch verlagen.
— Prof. Hans Vermeulen, noodgeneeskunde specialist
Sommige internationale marathons gaan nog verder. Ze hebben mobiele koelunits die langs de route rijden en temperatuurmeters die real-time data doorsturen naar de organisatie.
| Maatregel | Kosten | Effectiviteit |
|---|---|---|
| Ijsbaden (5 stuks) | €2.500 | Zeer hoog |
| Extra schaduwplekken | €1.800 | Gemiddeld |
| Koelde handdoeken | €800 | Hoog |
| Temperatuurmonitoring | €1.200 | Hoog |
| Medische training personeel | €3.000 | Zeer hoog |
Hoe dit duizenden hardlopers kan redden
De impact van betere hitteberoerte-preventie is enorm. Nederland telt jaarlijks honderden hardloopevenementen met samen meer dan 2 miljoen deelnemers. Zelfs kleine verbeteringen kunnen veel levens redden.
Neem de marathon van Amsterdam. Vorig jaar werden 23 lopers behandeld voor oververhitting. Met betere preventie had dit aantal gehalveerd kunnen worden.
We zien elk weekend wel gevallen van hitteberoertes tijdens hardloopevenementen. Organisatoren beseffen vaak niet hoe snel het mis kan gaan.
— Ambulanceverpleegkundige Sandra Jansen
Maar het gaat niet alleen om levens redden. Lopers die een hitteberoerte overleven, houden vaak langdurige gezondheidsklachten over. Nierproblemen, hartritmeverstoringen en neurologische schade komen regelmatig voor.
Jeroen Bakker, die we aan het begin van dit artikel ontmoetten, heeft maanden nodig gehad om volledig te herstellen. “Ik kon weken niet normaal functioneren. Mijn geheugen was weg, ik was constant moe.”
Voor organisatoren zijn de juridische risico’s ook groot. Als blijkt dat een evenement onvoldoende voorbereid was op hitteberoertes, kunnen ze aansprakelijk gesteld worden voor schade.
Wat lopers zelf kunnen doen
Wachten op organisatoren is niet genoeg. Hardlopers kunnen zelf ook stappen nemen om hitteberoertes te voorkomen.
De belangrijkste tips van sportartsen:
- Train ook bij warme temperaturen om te acclimatiseren
- Drink al dagen voor het evenement extra water
- Herken de symptomen: hoofdpijn, duizeligheid, stoppen met zweten
- Pas je tempo aan bij hoge temperaturen
- Draag lichte, ademende kleding
- Stop onmiddellijk bij tekenen van oververhitting
Veel lopers denken dat ze door kunnen gaan als ze zich niet lekker voelen. Bij hitteberoertes is dat levensgevaarlijk – stop altijd bij twijfel.
— Dr. Tom Hendriks, sportfysioloog
Sommige ervaren marathonlopers nemen zelfs een kleine thermometer mee om hun lichaamstemperatuur in de gaten te houden. Dat klinkt misschien overdreven, maar het kan je leven redden.
Ook belangrijk: vertel vrienden en familie over de risico’s. Hoe meer mensen de signalen herkennen, hoe sneller hulp geboden kan worden.
FAQs
Wat is het verschil tussen uitdroging en een hitteberoerte?
Bij uitdroging zweet je nog steeds en blijf je bij bewustzijn. Een hitteberoerte zorgt ervoor dat je stopt met zweten en verward raakt.
Bij welke temperatuur worden hardloopevenementen gevaarlijk?
Vanaf 25 graden Celsius neemt het risico toe, boven 30 graden wordt het echt gevaarlijk voor langere afstanden.
Kunnen ook getrainde lopers een hitteberoerte krijgen?
Ja, zelfs topatleten zijn niet immuun. Soms zijn zij juist kwetsbaarder omdat ze harder pushen.
Hoe herken je een hitteberoerte bij een andere loper?
Let op: stoppen met zweten terwijl het warm is, verwardheid, wankelen, en een rode, hete huid.
Wat doe je als eerste hulp bij een hitteberoerte?
Breng de persoon naar de schaduw, bel 112, en probeer hem af te koelen met water of ijs op nek, oksels en liezen.
Zijn kortere afstanden zoals 10K ook gevaarlijk?
Bij extreme hitte wel, vooral voor ongetrainde lopers die te hard van start gaan.