Klaas van der Berg staarde naar het nieuwsbericht op zijn telefoon terwijl hij zijn koffie roerde. Als eigenaar van een middelgrote textielfabriek in Tilburg had hij de afgelopen jaren al genoeg zorgen gehad over internationale concurrentie. “Niet weer nieuwe handelsheffingen,” mompelde hij tegen zijn vrouw. “Dit gaat ons bakken met geld kosten.”
Klaas is niet de enige Nederlandse ondernemer die nerveus wordt van het laatste nieuws uit Washington. De Verenigde Staten kondigen een grootschalig onderzoek aan naar wat zij noemen “oneerlijke handelspraktijken” van verschillende landen, waaronder mogelijk ook Nederland en andere EU-lidstaten.
Voor veel bedrijven betekent dit nieuws slapeloze nachten en onzekerheid over de toekomst van hun internationale handel.
Amerika trekt de handelshandschoen aan
Het Amerikaanse ministerie van Handel heeft officieel bekendgemaakt dat het een uitgebreid onderzoek start naar handelspraktijken die volgens hen de Amerikaanse economie schaden. Dit onderzoek kan leiden tot nieuwe importheffingen op producten uit verschillende landen.
De focus ligt vooral op sectoren zoals technologie, textiel, landbouw en chemische producten – allemaal gebieden waar Nederlandse bedrijven sterk vertegenwoordigd zijn in de Amerikaanse markt.
De timing van dit onderzoek is geen toeval. Amerika wil zijn eigen industrie beschermen en zoekt naar manieren om de handelsbalans in hun voordeel te laten uitslaan.
— Dr. Marieke Hoffmann, handelsexpert Universiteit van Amsterdam
Het onderzoek richt zich specifiek op praktijken zoals subsidies van overheden, dumping van producten onder kostprijs, en wat de Amerikanen zien als “unfaire concurrentievoordelen” door verschillende belastingvoordelen.
Nederlandse exporteurs maken zich zorgen omdat veel van deze praktijken onderdeel zijn van het normale Europese handels- en belastingsysteem.
Wat betekent dit concreet voor Nederlandse bedrijven?
De gevolgen kunnen verstrekkend zijn voor bedrijven die afhankelijk zijn van export naar de Verenigde Staten. Hier zijn de belangrijkste risico’s en sectoren die getroffen kunnen worden:
Meest kwetsbare sectoren:
- Technologie en elektronica
- Textiel en kleding
- Chemische producten en farmaceutica
- Landbouwproducten en voedingsmiddelen
- Metaalbewerking en machinery
| Sector | Exportwaarde naar VS (miljard €) | Risico niveau |
|---|---|---|
| Chemie | 8.2 | Hoog |
| Machinery | 5.7 | Gemiddeld |
| Voedingsmiddelen | 4.1 | Hoog |
| Textiel | 2.3 | Zeer hoog |
| Technologie | 6.8 | Hoog |
Nederlandse bedrijven moeten zich nu voorbereiden op scenario’s waarbij hun producten tot 25% duurder kunnen worden door nieuwe heffingen. Dat is een enorme klap voor de concurrentiepositie.
— Jan Pieters, directeur VNO-NCW
Het onderzoek duurt naar verwachting 6 tot 12 maanden, maar de onzekerheid alleen al zorgt voor problemen. Veel Amerikaanse importeurs stellen nieuwe contracten uit totdat duidelijk is welke heffingen er komen.
De domino-effecten raken iedereen
Ook als jouw bedrijf niet direct exporteert naar Amerika, kun je toch geraakt worden door deze handelsspanningen. De effecten sijpelen door naar de hele Nederlandse economie.
Werknemers in exportbedrijven maken zich zorgen over hun baan. Leveranciers van grote exporteurs zien orders afnemen. Zelfs lokale bedrijven merken dat klanten voorzichtiger worden met uitgaven vanwege de economische onzekerheid.
Handelsorlogen hebben geen winnaars. Uiteindelijk betalen consumenten aan beide kanten van de oceaan de rekening door hogere prijzen.
— Prof. Dr. Erik Lundberg, econoom Erasmus Universiteit
De Nederlandse regering probeert via Europese kanalen de schade te beperken. Minister van Buitenlandse Handel Liesje Schreinemacher voert intensieve gesprekken met haar Amerikaanse collega’s.
Maar de realiteit is dat Nederland als klein land weinig invloed heeft op Amerikaanse handelspolitiek. De hoop is gevestigd op gezamenlijk EU-optreden en mogelijk retaliatiemaatregelen.
Wat kunnen bedrijven nu doen?
Wachten tot het onderzoek klaar is, is geen optie voor slimme ondernemers. Er zijn concrete stappen die bedrijven nu kunnen nemen om zich voor te bereiden:
- Diversifieer je afzetmarkten – zoek nieuwe klanten buiten Amerika
- Onderzoek of productie in andere landen mogelijk is
- Bouw voorraden op voordat mogelijke heffingen ingaan
- Heronderhandel contracten met flexibele prijsafspraken
- Investeer in productontwikkeling om concurrentievoordeel te behouden
Sommige bedrijven overwegen zelfs om productie te verplaatsen naar landen die niet getroffen worden door de heffingen. Dat is een drastische stap, maar voor bedrijven die zwaar afhankelijk zijn van de Amerikaanse markt misschien de enige uitweg.
We adviseren onze klanten om nu al scenario-planning te doen. Wachten tot de heffingen er zijn, is te laat. Dan ben je te laat met aanpassingen.
— Sandra Vermeulen, partner bij consultancybureau McKinsey
De komende maanden worden cruciaal voor veel Nederlandse bedrijven. Het Amerikaanse onderzoek naar handelspraktijken kan een keerpunt worden in de internationale handel.
Voor ondernemers zoals Klaas van der Berg betekent het in ieder geval dat de focus nu moet liggen op flexibiliteit en het spreiden van risico’s. De tijd van gemakkelijke toegang tot de Amerikaanse markt lijkt definitief voorbij.
Veelgestelde vragen
Wanneer worden de resultaten van het Amerikaanse onderzoek bekend?
Het onderzoek duurt naar verwachting 6 tot 12 maanden, dus resultaten worden verwacht in de tweede helft van 2024.
Welke heffingen kunnen er komen?
Dat hangt af van de bevindingen, maar experts verwachten heffingen tussen de 10% en 25% op getroffen producten.
Kan de EU iets doen om dit tegen te houden?
De EU kan diplomatieke druk uitoefenen en retaliatiemaatregelen nemen, maar Amerikaanse handelspolitiek stoppen is niet mogelijk.
Gelden deze heffingen ook voor kleine bedrijven?
Ja, als je exporteert naar de VS worden je producten geraakt ongeacht de grootte van je bedrijf.
Moet ik nu stoppen met exporteren naar Amerika?
Niet per se, maar wel je risico’s spreiden en alternatieve markten ontwikkelen is verstandig.
Hoe lang blijven eventuele heffingen van kracht?
Dat is onbekend – sommige Amerikaanse handelsheffingen bestaan al jaren, andere worden na onderhandelingen weer afgeschaft.