Marieke van der Berg staat voor het oude schoolgebouw in Assen en wijst naar de dakrand waar kleine donkere vormpjes hangen. “Kijk, daar zitten ze weer,” fluistert ze tegen haar collega. Als biologiedocent kent ze de gewone dwergvleermuizen die al jaren hun thuis hebben gevonden onder de dakpannen van de Drentse school.
Wat begon als een simpel nieuwbouwproject voor betere onderwijsfaciliteiten, werd plots een ingewikkelde puzzel van natuurbescherming en onderwijs. De vleermuizen, beschermd onder Nederlandse en Europese wetgeving, staan letterlijk tussen de school en haar toekomstplannen.
Nu komt er eindelijk een oplossing die beide belangen dient: een speciaal vleermuis-vriendelijk dak dat de beschermde dieren een nieuw thuis biedt, terwijl de langverwachte nieuwbouw eindelijk kan beginnen.
Waarom Vleermuizen de Bouw Stillegden
De situatie ontstond toen de gemeente plannen maakte voor een moderne schoolvervanging. Tijdens de verplichte natuurtoets bleek dat gewone dwergvleermuizen het oude gebouw als vaste verblijfplaats gebruikten.
Onder de Flora- en Faunawet is het streng verboden om vleermuizen te verstoren of hun leefgebied te vernietigen. Dit betekende dat de sloop en nieuwbouw niet zomaar door konden gaan.
We kunnen niet gewoon een gebouw slopen waar beschermde dieren wonen. Dan maken we ons schuldig aan een natuurovertreding die tot forse boetes kan leiden.
— Hans Jansen, Natuurbescherming Drenthe
De gewone dwergvleermuis is weliswaar de meest voorkomende vleermuissoort in Nederland, maar staat nog altijd onder bescherming vanwege de achteruitgang van geschikte nestplaatsen.
Maandenlang zochten betrokkenen naar een werkbare oplossing. Simpelweg wachten tot de vleermuizen zelf zouden vertrekken was geen optie – deze dieren zijn vaak jarenlang trouw aan dezelfde plek.
De Innovatieve Oplossing: Een Vleermuis-Penthouse
Na overleg met natuurorganisaties en vleermuisexperts kwam er een creatieve oplossing: een speciaal ontworpen vervangend dak dat functioneert als luxe vleermuis-hotel.
Het nieuwe dak wordt uitgerust met verschillende voorzieningen die perfect aansluiten bij de behoeften van de vleermuizen:
- Speciale invliegopeningen op de juiste hoogte
- Temperatuurgereguleerde ruimtes voor verschillende seizoenen
- Beschutting tegen wind en regen
- Geïsoleerde kamers voor winterslaap
- Aparte kraamkamers voor jonge vleermuizen
| Voorziening | Functie | Seizoen |
|---|---|---|
| Warme compartimenten | Winterslaap | November-maart |
| Kraamkamers | Jongen grootbrengen | Mei-augustus |
| Hangplaatsen | Dagrust | Heel het jaar |
| Invliegopeningen | Toegang | Maart-oktober |
Dit wordt eigenlijk een upgrade voor de vleermuizen. Het nieuwe dak biedt betere bescherming en meer ruimte dan het oude gebouw.
— Dr. Emma Pieters, Vleermuisonderzoeker Wageningen University
De constructie wordt gebouwd voordat de oude school wordt gesloopt. Zo kunnen de vleermuizen geleidelijk wennen aan hun nieuwe onderkomen zonder stress of gevaar.
Impact op School en Gemeenschap
Voor de school betekent deze oplossing eindelijk groen licht voor de langverwachte nieuwbouw. Leerlingen en docenten kijken uit naar moderne klaslokalen, betere technische faciliteiten en een gezonder binnenklimaat.
De vertraging van bijna een jaar zorgde voor hoofdbrekens bij schoolleiding en gemeente. Lessen moesten worden gegeven in tijdelijke lokalen, en sommige praktijkvakken konden niet optimaal worden onderwezen.
Onze leerlingen verdienen het beste onderwijs, maar we willen dat niet ten koste van de natuur. Deze oplossing laat zien dat beide mogelijk zijn.
— directeur Willem Bakker, Scholengroep Assen
De totale kosten van het project stegen door de vleermuis-voorzieningen met ongeveer 75.000 euro. Dit bedrag wordt gedeeltelijk gecompenseerd door provinciale subsidies voor natuurvriendelijke bouwprojecten.
Buurtbewoners reageren overwegend positief op de creatieve oplossing. Veel ouders zien het als een waardevolle les in natuurbescherming voor hun kinderen.
Het project trekt ook aandacht van andere gemeenten die met soortgelijke uitdagingen kampen. De Drentse aanpak kan als voorbeeld dienen voor toekomstige bouwprojecten waarbij natuurbescherming en ontwikkeling botsen.
Wat Gebeurt Er Nu?
De bouw van het vervangende vleermuis-dak start volgende maand. Experts schatten dat de vleermuizen ongeveer drie maanden nodig hebben om volledig te wennen aan hun nieuwe onderkomen.
Tijdens de overgangsperiode worden beide dakstructuren dagelijks gemonitoreerd door natuurwachters. Pas wanneer alle vleermuizen succesvol zijn verhuisd, krijgt de aannemer toestemming voor de sloop.
We volgen elke vleermuis individueel met kleine zenders. Zo weten we precies wanneer de verhuizing compleet is.
— Petra Mol, Vleermuis-monitor provincie Drenthe
De nieuwe school moet in september volgend jaar klaar zijn voor het nieuwe schooljaar. Als alles volgens planning verloopt, kunnen leerlingen dan eindelijk gebruik maken van de moderne faciliteiten.
Het vleermuis-dak blijft permanent onderdeel van het schoolterrein. Plannen zijn er om er educatieve activiteiten omheen te ontwikkelen, zodat leerlingen meer kunnen leren over lokale natuurbescherming.
Veelgestelde Vragen
Hoeveel vleermuizen wonen er in het oude schooldak?
Er zijn ongeveer 40-60 gewone dwergvleermuizen geteld, afhankelijk van het seizoen.
Kunnen vleermuizen gevaarlijk zijn voor scholieren?
Nee, vleermuizen zijn volledig ongevaarlijk voor mensen en mijden juist menselijk contact.
Hoe lang duurt het voordat vleermuizen wennen aan een nieuwe plek?
Meestal 2-4 maanden, maar sommige dieren hebben meer tijd nodig om volledig te verhuizen.
Wat kost zo’n speciaal vleermuis-dak?
De extra voorzieningen kosten ongeveer 75.000 euro bovenop de normale bouwkosten.
Gebeurt dit vaker in Nederland?
Ja, jaarlijks worden tientallen bouwprojecten vertraagd door beschermde vleermuizen in gebouwen.
Kunnen andere dieren ook gebruik maken van het nieuwe dak?
Het dak is specifiek ontworpen voor vleermuizen, maar kleine vogels kunnen er mogelijk ook van profiteren.