Daniëlle kijkt vanuit haar keukenraam naar het vakantieparк aan de overkant van de straat. “Gisteravond was het weer raak,” zucht ze tegen haar buurvrouw Esmee. “Twintig jongeren die schreeuwend door het park renden, prullenbakken omgooiden en ruiten ingooiden. De politie kwam pas na twee uur.”
Wat begon als een tijdelijke oplossing voor dakloze jongeren, is uitgegroeid tot een kostbare hoofdpijn voor gemeenten door heel Nederland. Honderden onhandelbare jongeren worden ondergebracht in vakantieparken, met alle gevolgen van dien.
De rekening? Torenhoog. En de problemen? Die stapelen zich dagelijks op.
Wanneer vakantie geen plezier meer is
Nederlandse gemeenten worstelen met een groeiend probleem: jongeren tussen de 16 en 23 jaar die niet meer thuis kunnen wonen en voor wie geen passende opvang beschikbaar is. De noodoplossing? Plaatsing in vakantieparken en recreatieoorden.
Wat ooit bedoeld was als kortstondige hulp, is verworden tot een structureel probleem. Deze jongeren kampen vaak met complexe problemen zoals verslaving, psychiatrische stoornissen of een verstandelijke beperking.
Deze jongeren hebben intensieve begeleiding nodig, maar krijgen die vaak niet. Dan gaat het mis.
— Marieke van den Berg, Jeugdzorgspecialist
Het gebrek aan adequate begeleiding leidt tot overlast, vernielingen en gevaarlijke situaties. Niet alleen voor de jongeren zelf, maar ook voor omwonenden en andere vakantiegangers.
De kosten rijzen de pan uit
De financiële impact op gemeenten is enorm. Hieronder een overzicht van de belangrijkste kostenposten:
| Kostenpost | Bedrag per maand | Jaarlijkse kosten |
|---|---|---|
| Accommodatie per jongere | €2.500 – €4.000 | €30.000 – €48.000 |
| Extra politie-inzet | €8.000 – €15.000 | €96.000 – €180.000 |
| Schade en reparaties | €3.000 – €7.000 | €36.000 – €84.000 |
| Juridische procedures | €2.000 – €5.000 | €24.000 – €60.000 |
Voor een gemeente met twintig van deze jongeren kunnen de jaarlijkse kosten oplopen tot meer dan drie miljoen euro. Geld dat eigenlijk bestemd was voor andere jeugdzorgvoorzieningen.
De extra uitgaven ontstaan door verschillende factoren:
- Verhoogde politie-inzet door meldingen van overlast en criminaliteit
- Schade aan eigendom van het vakantieparк en omgeving
- Juridische procedures tegen problematische jongeren
- Compensatie aan andere vakantiegangers
- Extra beveiligingsmaatregelen
We betalen drie keer: voor de opvang, voor de schade en voor de extra beveiliging. Het is een financiële molensteen.
— Jan Verhagen, Wethouder Jeugdzorg gemeente Apeldoorn
Wanhoop in de wijken
De impact reikt veel verder dan alleen cijfers op een spreadsheet. Bewoners rondom vakantieparken leven in constante onzekerheid. Sommigen durven ‘s avonds niet meer naar buiten.
Marina Dekkers woont al dertig jaar naast Center Parcs Het Heijderbos. “Vroeger hoorde je kinderen lachen en families die plezier hadden. Nu hoor ik gegil, gebroken glas en sirenes. Mijn kleinkinderen durven hier niet meer te komen logeren.”
De problemen manifesteren zich op verschillende manieren:
- Geluidsoverlast tot diep in de nacht
- Vandalisme aan auto’s en tuinen van omwonenden
- Intimidatie van voorbijgangers en andere gasten
- Drugsgebruik en -handel in het openbaar
- Vervuiling van de omgeving
Vakantiepark-eigenaren zien hun bezettingsgraad dalen. Gezinnen boeken hun vakanties elders, bang voor confrontaties met probleemjongeren.
Onze terugkerende gasten blijven weg. Ze voelen zich niet meer veilig. Dat betekent ook verlies van banen voor onze medewerkers.
— Peter Janssen, Directeur recreatiepark De Boshoek
Op zoek naar echte oplossingen
Experts pleiten voor een fundamenteel andere aanpak. In plaats van jongeren ‘weg te stoppen’ in vakantieparken, zou er geïnvesteerd moeten worden in passende opvangvoorzieningen.
Enkele gemeenten experimenteren al met alternatieve oplossingen:
- Kleinschalige woongroepen met intensieve begeleiding
- Samenwerking tussen meerdere gemeenten voor gespecialiseerde opvang
- Preventieve programma’s om uithuisplaatsing te voorkomen
- Snellere doorstroom naar zelfstandig wonen
De gemeente Rotterdam heeft een pilot gestart met kleine woonunits waar maximaal vier jongeren wonen met 24/7 begeleiding. De eerste resultaten zijn veelbelovend: minder overlast en lagere kosten per jongere.
Investeren in de juiste begeleiding voorkomt veel grotere kosten later. Het is een kwestie van durven kiezen voor de lange termijn.
— Dr. Annemarie Slot, Onderzoeker jeugdzorg Universiteit Utrecht
Toch blijft de realiteit dat er op korte termijn onvoldoende alternatieven zijn. De wachtlijsten voor jeugdzorgvoorzieningen zijn lang, en nieuwe faciliteiten kosten tijd om te ontwikkelen.
Ondertussen groeit de frustratie bij alle betrokkenen. Gemeenten zien hun budgetten onder druk staan, bewoners voelen zich onveilig, en de jongeren zelf krijgen niet de hulp die ze nodig hebben.
De discussie over deze kostbare noodoplossing zal de komende maanden ongetwijfeld intensiveren. Want één ding is duidelijk: de huidige situatie is voor niemand houdbaar.
Veelgestelde vragen
Waarom worden jongeren in vakantieparken geplaatst?
Er is een tekort aan geschikte opvangplekken voor jongeren met complexe problemen, waardoor gemeenten noodgedwongen uitwijken naar vakantieparken.
Hoeveel jongeren wonen er momenteel in vakantieparken?
Het exacte aantal wisselt, maar experts schatten dat het om enkele honderden jongeren gaat verspreid over heel Nederland.
Kunnen omwonenden iets doen tegen de overlast?
Omwonenden kunnen meldingen doen bij de politie en gemeente, maar structurele oplossingen liggen bij de lokale overheid en jeugdzorgorganisaties.
Hoe lang blijven jongeren gemiddeld in een vakantieparк?
Dit varieert sterk, van enkele maanden tot meer dan een jaar, afhankelijk van de beschikbaarheid van alternatieve opvang.
Zijn er al concrete plannen voor verbetering?
Verschillende gemeenten werken aan alternatieven zoals kleinschalige woonvormen, maar landelijke oplossingen laten nog op zich wachten.
Wie betaalt uiteindelijk voor alle kosten?
De gemeenten dragen de financiële last, maar krijgen deels vergoeding vanuit het Rijk voor jeugdzorgkosten.