Bijenhouder Thijs Vermeer uit Amersfoort staarde naar zijn lege bijenkasten en schudde zijn hoofd. “Vorig jaar had ik nog dertig volken,” vertelde hij tegen zijn buurman. “Nu zijn er nog maar twaalf over. Die vervloekte Aziatische hoornaars hebben de rest weggevaagd.”
Het is een verhaal dat steeds vaker klinkt in Nederlandse bijentuinen. De Aziatische hoornaar, een invasieve wespensoort die onze honingbijen als lekkernij beschouwt, rukt onverbiddelijk op door Nederland.
En nu heeft ook provincie Utrecht de handdoek in de ring gegooid.
Waarom Utrecht de strijd opgeeft
Na jaren van intensieve bestrijding heeft provincie Utrecht besloten om de actieve jacht op de Aziatische hoornaar te staken. Het besluit komt niet uit het niets – de kosten lopen inmiddels in de tonnen, terwijl het aantal waarnemingen alleen maar blijft stijgen.
“We hebben alles geprobeerd wat binnen onze mogelijkheden lag,” legt provinciewoordvoerder Marieke van den Berg uit. “Maar we moeten realistisch zijn: de Aziatische hoornaar is hier om te blijven.”
De bestrijdingskosten zijn de afgelopen drie jaar verdrievoudigd, maar het aantal nesten blijft groeien. We kunnen dit tempo financieel niet volhouden.
— Marieke van den Berg, Provincie Utrecht
Utrecht volgt hiermee het voorbeeld van andere provincies zoals Noord-Holland en Zuid-Holland, die eerder al besloten om de grootschalige bestrijding te stoppen. Het betekent een keerpunt in de Nederlandse aanpak van deze invasieve soort.
De provincie zal zich nu richten op monitoring en onderzoek, in plaats van actieve verdelging. Burgers kunnen nog steeds waarnemingen melden, maar er komt geen automatische bestrijdingsactie meer op gang.
De harde cijfers achter het besluit
De beslissing van Utrecht is gebaseerd op ontnuchterende cijfers. Ondanks intensieve inspanningen blijft de Aziatische hoornaar zich razendsnel verspreiden door de provincie.
| Jaar | Aantal nesten gevonden | Bestrijdingskosten | Geslaagde verdelgingen |
|---|---|---|---|
| 2021 | 12 | €85.000 | 11 |
| 2022 | 28 | €156.000 | 22 |
| 2023 | 45 | €234.000 | 31 |
| 2024 | 67 | €287.000 | 38 |
De cijfers vertellen een duidelijk verhaal: ondanks stijgende investeringen wint de Aziatische hoornaar terrein. Van de 67 nesten die dit jaar werden ontdekt, konden er slechts 38 succesvol worden weggenomen.
Enkele verontrustende ontwikkelingen die bijdroegen aan het besluit:
- Het aantal waarnemingen stijgt jaarlijks met 40-60%
- Nesten worden steeds moeilijker vindbaar door slimmere nestbouw
- De hoornaars passen zich aan Nederlandse omstandigheden aan
- Bestrijdingskosten per nest zijn gestegen van €7.000 naar €12.000
- Veel nesten worden te laat ontdekt voor effectieve bestrijding
We zagen dat voor elke kolonie die we wegnahmen, er twee nieuwe bijkwamen. Het werd een race die we simpelweg niet konden winnen.
— Dr. Peter Janssen, Entomoloog Universiteit Utrecht
Wat dit betekent voor bijenhouders en de natuur
Voor mensen zoals bijenhouder Thijs is dit nieuws een klap. De Aziatische hoornaar is een geduchte vijand van de honingbij. Een enkele hoornaar kan per dag tot 50 bijen doden, en een hele kolonie kan een bijenvolk binnen enkele dagen decimeren.
De gevolgen reiken verder dan alleen de bijenteelt. Honingbijen zijn cruciaal voor de bestuiving van gewassen en wilde planten. Hun achteruitgang heeft directe impact op de biodiversiteit en landbouwproductie in Utrecht.
Fruitboeren in de Betuwe maken zich zorgen over de bestuiving van hun boomgaarden. “Zonder bijen geen fruit,” zegt appelboer Jan Koster uit Wijk bij Duurstede. “Als de hoornaars vrij spel krijgen, krijgen wij een groot probleem.”
We moeten nu inzetten op beschermende maatregelen in plaats van bestrijding. Bijenhouders moeten leren leven met deze nieuwe realiteit.
— Prof. Dr. Sandra Altenburg, Wageningse Universiteit
Natuurorganisaties vrezen voor een domino-effect. Minder bijen betekent minder bestuiving, wat weer impact heeft op wilde bloemen en planten. Dit kan de hele voedselketen beïnvloeden, van insecten tot vogels.
De provincie adviseert bijenhouders om zelf beschermende maatregelen te nemen:
- Installatie van hoornaarvangers rond bijenkasten
- Versterking van zwakkere bijenvolken
- Vroege detectie door regelmatige controle
- Samenwerking met andere imkers in de buurt
De nieuwe realiteit: leren leven met de invasor
Het opgeven van de actieve bestrijding betekent niet dat Utrecht niets meer doet. De provincie investeert nu in onderzoek naar natuurlijke vijanden van de Aziatische hoornaar en ontwikkeling van selectieve vallen.
Er komt meer geld beschikbaar voor voorlichting aan bijenhouders en ondersteuning bij het nemen van beschermende maatregelen. Ook wordt gekeken naar mogelijkheden om de economische schade voor imkers te compenseren.
We gaan van bestrijden naar beheersen. Het is een andere aanpak, maar mogelijk effectiever op lange termijn.
— Gedeputeerde Milou van der Meer, Provincie Utrecht
Wetenschappers hopen op natuurlijke regulatie. In Azië, waar de hoornaar vandaan komt, houden parasieten en andere vijanden de populatie in toom. Mogelijk ontwikkelt zich ook in Nederland een natuurlijk evenwicht.
Voorlopig moeten bijenhouders en natuurliefhebbers wennen aan een nieuwe realiteit. De Aziatische hoornaar is geen tijdelijke gast meer, maar een permanente bewoner van het Nederlandse landschap geworden.
Veelgestelde vragen
Waarom stopt Utrecht met de bestrijding van de Aziatische hoornaar?
De kosten zijn te hoog geworden terwijl het aantal nesten blijft groeien, ondanks intensieve bestrijdingsinspanningen.
Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk voor mensen?
Voor de meeste mensen is de steek niet gevaarlijker dan die van een gewone wesp, maar mensen met allergieën moeten voorzichtig zijn.
Kunnen bijenhouders nog iets doen tegen hoornaars?
Ja, door beschermende maatregelen zoals vallen rond bijenkasten en het versterken van zwakke volken.
Wat gebeurt er als ik een nest vind?
Meld het bij de provincie voor monitoring, maar verwacht geen automatische bestrijding meer.
Komen er nog andere provincies die stoppen met bestrijding?
Waarschijnlijk wel, aangezien meerdere provincies met dezelfde problemen kampen als Utrecht.
Heeft dit gevolgen voor de honing die ik koop?
De hoeveelheid Nederlandse honing kan afnemen, wat mogelijk tot hogere prijzen leidt.