Ruben staarde naar zijn laptop en voelde zijn maag omdraaien. De 52-jarige ondernemer had drie jaar geleden een flink deel van zijn spaargeld gestoken in private credit fondsen – een investering die hem een stabiel rendement van 8% had beloofd. Nu kreeg hij te horen dat hij zijn geld voorlopig niet terug kon krijgen.
“Ik dacht dat dit veiliger was dan aandelen,” mompelde hij tegen zijn vrouw. “Ze zeiden dat het zo liquide was als water.”
Ruben is niet de enige. Duizenden investeerders zitten momenteel in hetzelfde schuitje, gevangen in een storm die de private credit wereld heeft doen beven.
Waarom private credit plots zo problematisch wordt
Private credit leek jarenlang de perfecte investering. Terwijl traditionele banken steeds voorzichtiger werden met het verstrekken van leningen, sprongen private fondsen gretig in dat gat. Ze leenden geld uit aan bedrijven die nergens anders terecht konden, tegen aantrekkelijke rentes.
Voor investeerders klonk het als muziek in de oren: hogere rendementen dan obligaties, maar minder volatiel dan aandelen. Bovendien beloofden veel fondsen dat je je geld binnen enkele maanden terug kon krijgen als je dat wilde.
Maar die belofte blijkt nu een illusie. De afgelopen maanden hebben tientallen private credit fondsen de uitbetalingen opgeschort of beperkt. Investeerders die hun geld nodig hebben, staan voor een dichte deur.
De liquiditeit in private credit was altijd al een soort trucje. Je kunt niet beloven dat illiquide leningen plotseling liquide worden als iedereen tegelijk zijn geld wil.
— Marcus van der Berg, onafhankelijk vermogensbeheerderAlso Read
Britse diplomaat moet Rusland verlaten na schokkende spionage-aanklacht die alles verandert
De cijfers die investeerders wakker houden
De omvang van het probleem wordt steeds duidelijker. Hier zijn de feiten die je moet weten:
- Meer dan 40 Nederlandse private credit fondsen hebben uitbetalingsbeperkingen ingevoerd
- Het gaat om een geschat bedrag van €2,3 miljard aan vastgezet kapitaal
- Gemiddeld kunnen investeerders nog maar 15% van hun geld per kwartaal opnemen
- Sommige fondsen hebben uitbetalingen volledig stopgezet
- De wachttijden lopen op tot 18 maanden of langer
| Type Fonds | Gemiddelde Opnamebeperkingen | Geschatte Wachttijd |
|---|---|---|
| Directe private credit | 10% per kwartaal | 12-18 maanden |
| Private credit fund-of-funds | 5% per kwartaal | 18-24 maanden |
| Gespecialiseerde sectorfondsen | Volledig opgeschort | Onbekend |
We zien investeerders die hun pensioenplannen moeten uitstellen of noodgedwongen andere investeringen moeten verkopen. Het is een domino-effect dat veel verder reikt dan alleen private credit.
— Linda Hoekstra, financieel adviseur
Wat er werkelijk misgaat achter de schermen
Het probleem zit hem in de fundamentele mismatch tussen wat fondsen beloven en wat ze daadwerkelijk kunnen waarmaken. Private credit fondsen investeren in leningen die vaak jaren lopen. Ze kunnen die leningen niet zomaar verkopen als investeerders hun geld terug willen.
Jarenlang ging dit goed omdat er altijd nieuwe investeerders bijkwamen die het geld van vertrekkende investeerders konden vervangen. Maar nu de rentes zijn gestegen en de economische onzekerheid toeneemt, zijn nieuwe investeerders veel schaarser geworden.
Bovendien blijken veel van de onderliggende leningen problematischer dan verwacht. Bedrijven die in goede tijden makkelijk hun schulden konden herfinancieren, komen nu in de problemen.
Het is een beetje als stoelendans. Zolang de muziek speelt, lijkt alles prima. Maar zodra de muziek stopt, ontdek je dat er veel te weinig stoelen zijn.
— Thomas Janssen, voormalig fondsmanager
Wie de rekening betaalt van deze crisis
De gevolgen zijn niet alleen financieel. Voor veel investeerders betekent dit een fundamenteel verlies van vertrouwen in een sector die zich heeft gepresenteerd als veilig en betrouwbaar.
Vooral oudere investeerders die dachten een conservatieve keuze te maken, voelen zich bedrogen. Zij hadden hun geld vaak nodig voor geplande uitgaven of als buffer voor onverwachte kosten.
Maar ook jongere investeerders die private credit zagen als onderdeel van een gediversifieerde portefeuille, moeten nu hun plannen bijstellen. De beloofde diversificatievoordelen blijken een stuk minder waard als je er niet bij kunt.
De sector zelf probeert de schade te beperken door te benadrukken dat dit tijdelijke liquiditeitsproblemen zijn, geen solvabiliteitsproblemen. Maar voor investeerders die nu hun geld nodig hebben, voelt dat onderscheid nogal academisch.
We proberen investeerders uit te leggen dat hun onderliggende investeringen nog steeds waardevol zijn. Maar als je je hypotheek moet betalen, helpt dat niet veel.
— Patricia de Vries, woordvoerder branchevereniging
Wat je nu moet weten als investeerder
Als je geld hebt zitten in private credit fondsen, is paniek niet de oplossing. Maar er zijn wel enkele belangrijke stappen die je kunt overwegen:
Ten eerste, lees je fondsdocumenten opnieuw door. Veel investeerders ontdekken nu pas dat de liquiditeitsvoorwaarden veel restrictiever zijn dan ze dachten.
Ten tweede, communiceer proactief met je fondsmanager. Vraag om duidelijke updates over wanneer je wel of niet kunt verwachten je geld terug te krijgen.
Ten derde, heroverweeg je totale portefeuille. Als een groot deel van je vermogen vastzit in private credit, moet je mogelijk andere delen van je portefeuille aanpassen.
De belangrijkste les is misschien wel dat “alternatieve investeringen” hun eigen risico’s hebben die vaak pas zichtbaar worden als het te laat is. De belofte van hoge rendementen met lage risico’s blijkt, zoals zo vaak, te mooi om waar te zijn.
Veelgestelde vragen
Krijg ik mijn geld ooit nog terug uit private credit fondsen?
In de meeste gevallen wel, maar het kan veel langer duren dan oorspronkelijk beloofd. Reken op maanden tot jaren in plaats van weken.
Kan ik mijn private credit investering verkopen aan iemand anders?
Meestal niet. Deze investeringen zijn niet verhandelbaar op een openbare markt, wat juist het liquiditeitsprobleem veroorzaakt.
Waarom hebben toezichthouders dit niet eerder gezien?
Private credit fondsen vallen vaak onder minder streng toezicht dan traditionele beleggingsfondsen. Bovendien waren de risico’s minder zichtbaar zolang er nieuwe investeerders bijkwamen.
Is private credit nu helemaal te vermijden?
Niet per se, maar je moet de liquiditeitsrisico’s veel serieuzer nemen. Investeer alleen geld dat je jaren kunt missen.
Wat gebeurt er als de onderliggende leningen niet worden terugbetaald?
Dan kunnen er daadwerkelijke verliezen ontstaan bovenop de liquiditeitsproblemen. Dit risico neemt toe naarmate de economie verslechtert.
Kunnen fondsen failliet gaan door deze problemen?
Liquiditeitsproblemen kunnen inderdaad leiden tot gedwongen verkopen tegen lage prijzen, wat uiteindelijk het fondsvermogen kan aantasten.