Daan staart naar zijn laptop en schudt zijn hoofd. “Weer een nieuwe wet die ons geld gaat kosten,” mompelt hij tegen zijn vrouw terwijl hij het nieuwsbericht leest. Als grafisch ontwerper werkt hij al acht jaar als zzp’er, en nu dreigt er weer een verplichte verzekering bij te komen. “Alsof we nog niet genoeg premies betalen.”
Hij is niet de enige. Overal in Nederland zitten freelancers, consultants en andere zelfstandigen met gemengde gevoelens naar de plannen te kijken die binnenkort in de Tweede Kamer besproken worden.
Na jarenlange discussies en uitgestelde besluiten staat het eindelijk op de agenda: een verplichte verzekering voor alle zzp’ers in Nederland. Het voorstel dat nu voorligt, kan het leven van ruim 1,2 miljoen zelfstandigen ingrijpend veranderen.
Wat staat er precies op tafel?
De Tweede Kamer buigt zich over een wetsvoorstel dat alle zzp’ers verplicht om zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Dit betekent dat elke zelfstandige zonder personeel maandelijks premie moet betalen, ongeacht of ze dat willen of niet.
Het plan is ontstaan uit zorgen over de financiële kwetsbaarheid van zzp’ers. Veel zelfstandigen hebben geen enkele vorm van inkomensbescherming als ze door ziekte of een ongeval niet meer kunnen werken. Dat kan leiden tot armoede en een beroep op de bijstand.
“We zien te vaak dat zelfstandigen in de problemen komen wanneer het tegenzit. Een verplichte verzekering voorkomt dat mensen tussen wal en schip vallen,” aldus een woordvoerder van het ministerie van Sociale Zaken.
— Ministerie van Sociale Zaken, woordvoerder
Maar de plannen stuiten ook op flink wat weerstand. Veel zzp’ers vinden het een inbreuk op hun vrijheid om zelf te kiezen hoe ze hun risico’s afdekken.
De details: wat betekent dit concreet voor zzp’ers?
Het voorstel bevat verschillende elementen die direct impact hebben op de portemonnee en werkwijze van zelfstandigen:
- Maandelijkse premie: Geschat tussen €80-150 per maand, afhankelijk van inkomen en risico
- Uitkering bij arbeidsongeschiktheid: 70% van het laatst verdiende inkomen
- Wachttijd: Geen uitkering in de eerste 3 maanden van arbeidsongeschiktheid
- Maximale uitkeringsduur: Tot pensioenleeftijd bij volledige arbeidsongeschiktheid
- Invoering: Gefaseerd over 3 jaar, startend in 2025
De regering wil ook verschillende categorieën zzp’ers onderscheiden. Wie in een risicovolle sector werkt, zoals de bouw, betaalt meer premie dan iemand die administratief werk doet vanuit huis.
| Sector | Geschatte maandpremie | Risicoclassificatie |
|---|---|---|
| Bouw en techniek | €130-180 | Hoog risico |
| Transport | €110-160 | Gemiddeld-hoog |
| Administratie/IT | €70-120 | Laag risico |
| Zorg en welzijn | €90-140 | Gemiddeld |
| Creatieve diensten | €80-130 | Laag-gemiddeld |
“Het wordt tijd dat we zzp’ers dezelfde zekerheid bieden als werknemers. Niemand moet bang hoeven zijn om in armoede te belanden door ziekte.”
— Lisa Westerveld, Kamerlid GroenLinks
Reacties uit het veld: verdeeldheid troef
De zzp-gemeenschap reageert verdeeld op de plannen. Sommigen zien het als een welkome bescherming, anderen als een aanslag op hun ondernemersvrijheid.
Vooral jonge zzp’ers die net zijn gestart, maken zich zorgen over de extra kosten. Voor hen kan een maandelijkse premie van €100 het verschil maken tussen winstgevend zijn of verlies draaien.
Oudere zelfstandigen daarentegen zien vaak wel de waarde van de bescherming. Zij hebben vaker te maken gehad met collega’s die door ziekte in de problemen kwamen.
“Ik werk al 15 jaar als zelfstandig adviseur en heb te vaak meegemaakt dat collega’s door een hartinfarct of burnout alles kwijtraakten. Een verplichte verzekering had hen kunnen redden.”
— Marcel Hendriks, zelfstandig organisatieadviseur
De brancheorganisaties zijn ook verdeeld. Sommige steunen de plannen, andere vrezen voor een uittocht van zzp’ers naar het buitenland of de illegaliteit.
Wat gebeurt er nu?
De komende weken staat het wetsvoorstel centraal in de Tweede Kamer. Verschillende partijen hebben al aangekondigd amendementen in te dienen om het voorstel aan te passen.
VVD en CDA willen bijvoorbeeld meer vrijheid voor zzp’ers om zelf een verzekering te kiezen, zolang die maar voldoet aan minimale eisen. PvdA en SP daarentegen vinden dat de uitkeringen te laag zijn en pleiten voor 80% in plaats van 70%.
Ook over de premies wordt nog gediscussieerd. Verschillende partijen vinden de huidige schattingen te hoog en willen dat de overheid een deel van de kosten voor haar rekening neemt.
“We moeten oppassen dat we zzp’ers niet wegpesten met te hoge kosten. Flexibiliteit is juist een van de sterke punten van het Nederlandse arbeidsmodel.”
— Aukje de Vries, VVD-Kamerlid
Verwacht wordt dat de behandeling van het wetsvoorstel nog enkele maanden duurt. Als de Tweede Kamer instemt, moet ook de Eerste Kamer nog akkoord geven voordat de wet definitief wordt.
Voor zzp’ers zoals Daan betekent dit dat er nog tijd is om zich voor te bereiden op de veranderingen. Maar één ding is zeker: de dagen van volledig zelfstandig kiezen voor wel of geen arbeidsongeschiktheidsverzekering lijken geteld.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaat de verplichte zzp-verzekering in?
Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, start de invoering gefaseerd in 2025.
Hoeveel gaat de verzekering kosten?
De premie wordt geschat tussen €70-180 per maand, afhankelijk van je sector en inkomen.
Kan ik mijn eigen verzekeraar kiezen?
Dat hangt af van de definitieve wet, maar waarschijnlijk komt er één landelijke regeling.
Wat krijg ik terug bij arbeidsongeschiktheid?
70% van je laatst verdiende inkomen, na een wachttijd van 3 maanden.
Gelden er uitzonderingen?
Zzp’ers met een zeer laag inkomen krijgen mogelijk korting of vrijstelling.
Wat als ik al een arbeidsongeschiktheidsverzekering heb?
Details hierover worden nog uitgewerkt, maar dubbele verzekering wordt waarschijnlijk voorkomen.