Marieke staarde naar het bericht op haar telefoon en voelde haar maag omdraaien. Een van haar voormalige begeleiders bij de GGZ-instelling waar ze jarenlang behandeling kreeg, stond opnieuw voor de rechter. Ditmaal voor seksueel misbruik van cliënten.
“Ik had het kunnen weten,” fluisterde ze tegen haar partner. “Er waren altijd van die vreemde momenten tijdens onze gesprekken.”
Het verhaal van deze GGZ-begeleider schokt de geestelijke gezondheidszorg tot in de kern. Twee keer eerder ontslagen wegens wangedrag, maar telkens weer aan de slag bij een nieuwe instelling. Nu staat hij terecht voor het seksueel misbruiken van kwetsbare cliënten die bij hem hulp zochten.
Hoe kon dit zo vaak gebeuren?
De zaak roept pijnlijke vragen op over de screening en controle van GGZ-medewerkers. Deze man wist ondanks zijn problematische verleden steeds opnieuw werk te vinden in de sector. Telkens bij instellingen die hem toegang gaven tot de meest kwetsbare mensen in onze samenleving.
Het Openbaar Ministerie heeft aangifte ontvangen van meerdere slachtoffers. Allemaal mensen die in een moeilijke periode van hun leven professionele hulp zochten, maar in plaats daarvan werden misbruikt door iemand die hun vertrouwen had moeten verdienen.
We zien helaas te vaak dat problematische medewerkers van instelling naar instelling kunnen springen zonder dat hun verleden grondig wordt gecheckt.
— Dr. Sandra Verhulst, expert arbeidsrecht in de zorg
De verdachte werkte de afgelopen jaren bij verschillende GGZ-instellingen in Nederland. Zijn werkgevers waren niet altijd op de hoogte van zijn eerdere ontslagen. Dit wijst op ernstige tekortkomingen in het systeem van referentiecontroles en screening.
Wat we weten over de zaak
De details van deze zaak zijn verontrustend en tonen een patroon van machtsmisbruik aan. Hier zijn de belangrijkste feiten op een rij:
- De verdachte werd twee keer eerder ontslagen wegens grensoverschrijdend gedrag
- Ondanks dit verleden vond hij steeds opnieuw werk in de GGZ-sector
- Meerdere cliënten hebben aangifte gedaan van seksueel misbruik
- De slachtoffers bevonden zich in kwetsbare situaties tijdens hun behandeling
- Het misbruik vond plaats tijdens reguliere behandelsessies
- Sommige slachtoffers durfden jaren niet te spreken over wat hen was overkomen
| Periode | Instelling | Reden vertrek |
|---|---|---|
| 2018-2019 | GGZ-instelling A | Ontslag wegens grensoverschrijdend gedrag |
| 2020-2021 | GGZ-instelling B | Ontslag na klachten cliënten |
| 2022-2024 | GGZ-instelling C | Schorsing na aangiftes |
Het is onacceptabel dat kwetsbare mensen die hulp zoeken, worden misbruikt door degenen die hen zouden moeten helpen.
— Advocaat Lisa van der Berg, gespecialiseerd in slachtofferhulp
De advocaten van de slachtoffers benadrukken dat het jaren kan duren voordat mensen durven te spreken over seksueel misbruik door een hulpverlener. De machtsverhouding en de kwetsbaarheid van cliënten maken het extra moeilijk om dit soort misdrijven te melden.
Impact op slachtoffers en de sector
De gevolgen van dit misbruik reiken veel verder dan alleen de directe slachtoffers. Het ondermijnt het vertrouwen in de hele GGZ-sector op een moment dat de druk op de geestelijke gezondheidszorg al enorm hoog is.
Slachtoffers van seksueel misbruik door hulpverleners hebben vaak te maken met:
- Verergering van bestaande psychische problemen
- Verlies van vertrouwen in professionele hulp
- Schaamte en schuldgevoelens
- Angst om opnieuw hulp te zoeken
- Lange juridische procedures
Marieke, die we aan het begin van dit verhaal ontmoetten, herkent veel van deze gevoelens. “Ik twijfel nu aan alles wat er tijdens mijn behandeling is gebeurd. Was dat normaal of overschreed hij toen ook al grenzen?”
We moeten ons systeem fundamenteel hervormen om dit soort situaties in de toekomst te voorkomen.
— Prof. Dr. Jan Willems, hoogleraar GGZ-beleid
GGZ-instellingen worstelen nu met de vraag hoe ze beter kunnen screenen en controleren. Veel organisaties overwegen strengere achtergrondcontroles en regelmatigere evaluaties van hun personeel.
De sector roept ook op tot betere samenwerking tussen instellingen. Een centraal register van problematische medewerkers zou kunnen voorkomen dat ze van instelling naar instelling springen.
Veranderingen die nu nodig zijn
Deze zaak dwingt de GGZ-sector tot zelfreflectie. Experts pleiten voor concrete maatregelen om herhaling te voorkomen:
- Verplichte uitgebreide referentiecontroles bij nieuwe aanstellingen
- Een centraal register van ontslagen wegens wangedrag
- Regelmatige herscreening van bestaand personeel
- Betere training in het herkennen van grensoverschrijdend gedrag
- Laagdrempelige meldprocedures voor cliënten
- Onafhankelijke klachtencommissies
Cliënten moeten erop kunnen vertrouwen dat ze veilig zijn bij hun hulpverlener. Dat vertrouwen moeten we terugwinnen.
— Directeur Patiëntenfederatie Nederland
De rechtszaak tegen de GGZ-begeleider wordt de komende maanden voortgezet. Voor de slachtoffers is dit een belangrijke stap naar gerechtigheid, maar ook een moeilijke periode waarin ze hun verhaal opnieuw moeten vertellen.
Ondertussen werkt de sector aan hervormingen die hopelijk toekomstig misbruik kunnen voorkomen. Want elk slachtoffer is er één te veel in een sector die er is om mensen te helpen, niet om hen verder te beschadigen.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt seksueel misbruik voor in de GGZ-sector?
Exacte cijfers zijn moeilijk te geven omdat veel gevallen niet worden gemeld, maar experts schatten dat het vaker voorkomt dan we denken.
Wat kan ik doen als ik denk dat mijn begeleider grenzen overschrijdt?
Neem contact op met de klachtencommissie van de instelling of doe aangifte bij de politie. Je kunt ook contact opnemen met Slachtofferhulp Nederland.
Waarom duren dit soort zaken vaak zo lang?
Slachtoffers hebben vaak tijd nodig om te beseffen wat er is gebeurd en de moed te vatten om het te melden. Ook juridische procedures kunnen complex zijn.
Hoe wordt er nu gescreend bij aanname van GGZ-personeel?
Dit verschilt per instelling, maar meestal gebeurt dit via referenties en een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). Experts vinden dit onvoldoende.
Kan ik ergens controleren of mijn hulpverlener betrouwbaar is?
Je kunt controleren of iemand geregistreerd staat in het BIG-register, maar informatie over eerdere ontslagen is vaak niet openbaar.
Wat doet de overheid om dit probleem aan te pakken?
Er wordt gewerkt aan strengere regelgeving en betere samenwerking tussen instellingen, maar concrete maatregelen laten nog op zich wachten.