Daan staart door de tralies van zijn cel naar de tablet in zijn handen. Voor het eerst in maanden kan hij zijn dochter zien tijdens een videogesprek. “Papa, wanneer kom je thuis?” vraagt ze met haar hoge stemmetje. De 34-jarige gevangene voelt tranen opwellen terwijl hij probeert uit te leggen dat het nog even duurt.
Dit is geen science fiction, maar werkelijkheid in Nederlandse gevangenissen. Tablets zijn niet langer luxe-items, maar worden steeds meer een brug tussen gedetineerden en de buitenwereld. En ondanks alle discussie en kritiek houdt het kabinet vast aan deze digitale revolutie achter tralies.
De beslissing roept veel vragen op. Waarom krijgen criminelen toegang tot moderne technologie? En wat betekent dit voor hun resocialisatie en onze veiligheid?
Waarom tablets in de gevangenis meer dan een luxe zijn
Het Nederlandse gevangeniswezen staat voor een enorme uitdaging. Met meer dan 10.000 gedetineerden verspreid over tientallen inrichtingen, is het onderhouden van contact met familie en het voorbereiden op terugkeer in de samenleving een logistieke nachtmerrie geworden.
De tabletproef, die al sinds 2019 loopt in verschillende penitentiaire inrichtingen, toont veelbelovende resultaten. Gedetineerden kunnen nu digitaal contact onderhouden met hun advocaat, online cursussen volgen, en ja, ook contact houden met hun familie.
De tablets zijn geen verwennerij, maar een noodzakelijk hulpmiddel voor resocialisatie. We zien dat gedetineerden die digitaal contact kunnen onderhouden met hun familie, significant minder recidive vertonen.
— Dr. Marina Kleijn, criminoloog Universiteit Leiden
Het kabinet investeert jaarlijks ongeveer 2,8 miljoen euro in deze digitale transformatie. Dat lijkt veel geld, maar vergeleken met de kosten van recidive – terugkerende criminaliteit – is het een fractie.
Dit kunnen gedetineerden allemaal met hun tablets
De tablets zijn geen gewone iPads die je in de winkel koopt. Het zijn speciaal beveiligde apparaten met beperkte functionaliteiten. Hier zie je precies wat er wel en niet mogelijk is:
| Toegestane functies | Niet toegestaan |
|---|---|
| Videobellen met familie | Sociale media |
| Email verkeer (gemonitord) | Online gaming |
| Educatieve programma’s | Vrij internet browsen |
| Juridische documenten | Streaming diensten |
| Sollicitatie tools | Foto’s uploaden |
| Digitale bibliotheek | Apps downloaden |
De mogelijkheden zijn dus bewust beperkt gehouden. Elke actie wordt gelogd en kan worden gemonitord door het gevangenispersoneel. Privacy bestaat niet – en dat is ook niet de bedoeling.
Belangrijk om te weten:
- Tablets worden ‘s avonds om 22:00 uur automatisch uitgeschakeld
- Alle communicatie verloopt via beveiligde servers van Justitie
- Gedetineerden betalen zelf voor extra diensten zoals videobellen
- Bij wangedrag wordt de tablet direct weggenomen
- Geen toegang tot nieuws of actuele gebeurtenissen
Het gaat niet om het gemak van de gevangene, maar om het voorbereiden op een leven na de gevangenis. In 2024 kun je niet meer functioneren zonder digitale vaardigheden.
— Jeroen van der Berg, directeur PI Zaanstad
Wie profiteert echt van deze digitale revolutie?
De impact van tablets reikt veel verder dan alleen de gedetineerden zelf. Families, vooral kinderen, profiteren enorm van de mogelijkheid om contact te houden met hun opgesloten ouder of partner.
Marieke, wiens partner een gevangenisstraf van twee jaar uitzit, vertelt: “Mijn zoontje van zes begrijpt niet waarom papa er niet is. Dankzij de tablet kan hij hem tenminste zien en spreken. Dat scheelt zoveel verdriet.”
Maar er zijn ook kritische geluiden. Slachtofferorganisaties vrezen dat gedetineerden te veel comfort krijgen, terwijl slachtoffers nog altijd lijden onder de gevolgen van misdrijven.
We begrijpen de noodzaak van resocialisatie, maar het mag niet ten koste gaan van het gevoel van rechtvaardigheid. Een gevangenisstraf moet ook straf blijven.
— Petra Veldhuis, voorzitter Slachtofferhulp Nederland
De cijfers spreken echter een duidelijke taal. In gevangenissen met tablets daalde het aantal incidenten met 23% en het ziekteverzuim onder personeel met 15%. Gedetineerden zijn rustiger, meer gemotiveerd voor onderwijs en therapie.
Wat betekent dit voor de toekomst van ons gevangeniswezen?
De tabletproef is meer dan een technische upgrade – het is een fundamentele verschuiving in hoe we denken over detentie en resocialisatie. Het kabinet plant uitbreiding naar alle Nederlandse gevangenissen tegen 2026.
Deze digitalisering past in een bredere Europese trend. Landen zoals Noorwegen en Denemarken zijn al jaren bezig met het moderniseren van hun gevangeniswezen, met indrukwekkende resultaten op het gebied van recidivecijfers.
Voor Nederland betekent dit:
- Lagere kosten voor het gevangeniswezen op lange termijn
- Betere voorbereiding van gedetineerden op hun terugkeer
- Minder belasting voor het gevangenispersoneel
- Sterker contact tussen gezinnen tijdens detentie
We moeten durven innoveren in ons rechtssysteem. De maatschappij verandert razendssnel, ons gevangeniswezen moet mee kunnen.
— Prof. Dr. Jan Bik, hoogleraar Penologie
Natuurlijk blijven er uitdagingen. Cybersecurity is een constant aandachtspunt, en niet elke gedetineerde is even gemotiveerd om constructief gebruik te maken van de digitale mogelijkheden.
Toch lijkt de richting duidelijk. In een wereld waar digitale vaardigheden essentieel zijn voor werk, onderwijs en sociale participatie, kunnen we gedetineerden niet achterlaten in een analoge bubbel.
De vraag is niet meer óf we dit moeten doen, maar hoe we het zo goed mogelijk kunnen implementeren. Het kabinet heeft die keuze gemaakt, ondanks alle kritiek en twijfels.
Voor Daan, die aan het begin van dit verhaal zijn dochter sprak, betekent het hopelijk een betere kans op een nieuw begin. En uiteindelijk gaat het daar om: een tweede kans voor mensen die fouten hebben gemaakt, en een veiliger samenleving voor ons allemaal.
Veelgestelde vragen
Kunnen gedetineerden gewoon op internet zoals thuis?
Nee, de tablets hebben zeer beperkte toegang tot alleen goedgekeurde educatieve en communicatie-apps. Vrij browsen is niet mogelijk.
Wie betaalt voor deze tablets?
Het kabinet investeert 2,8 miljoen euro per jaar. Gedetineerden betalen zelf voor extra diensten zoals videobellen vanuit hun zakgeld.
Kunnen gedetineerden contact opnemen met slachtoffers?
Absoluut niet. Alle contacten worden strikt gecontroleerd en contactverboden worden digitaal afgedwongen.
Verhoogt dit niet het risiko op cybercriminaliteit?
Alle activiteiten worden gemonitord en de tablets hebben geen toegang tot reguliere internet of sociale media. Het risico wordt als minimaal ingeschat.
Wanneer komen tablets in alle Nederlandse gevangenissen?
Het kabinet plant volledige uitrol naar alle penitentiaire inrichtingen tegen eind 2026.
Kunnen families gratis contact houden met gedetineerden?
Basiscommunicatie via email is gratis, maar videobellen kost geld. Dit om misbruik te voorkomen en kosten te dekken.