De telefoon ging om drie uur ‘s nachts. Sylvie Dubois schrok wakker en wist meteen dat dit geen goed nieuws zou zijn. Aan de andere kant van de lijn klonk de stem van een advocaat uit Peking, die haar vertelde dat haar broer Laurent die ochtend zou worden geëxecuteerd. Na jaren van rechtszaken, beroepsprocedures en diplomatieke pogingen was dit het einde van de weg.
“Ik kon het gewoon niet geloven,” fluisterde ze later tegen journalisten. “Je hoort dit soort verhalen wel eens, maar je denkt nooit dat het jouw familie zal overkomen.”
Het verhaal van Laurent Dubois is helaas geen uitzondering meer. China voert een van de strengste antidrugsbeleiden ter wereld en toont weinig genade, zelfs niet voor buitenlandse staatsburgers.
Wat er precies gebeurde in China
Laurent Dubois, een 47-jarige Franse ondernemer, werd drie jaar geleden gearresteerd op de luchthaven van Shanghai. In zijn koffer troffen Chinese douanebeambten 2,3 kilogram heroïne aan, verborgen in dubbele bodems van zijn reistassen.
Dubois beweerde vanaf het begin dat hij niet wist dat de drugs in zijn bagage zaten. Hij vertelde de rechtbank dat hij de koffers had gekregen van een zakenpartner in Bangkok, die hem had gevraagd deze mee te nemen naar Europa. De Chinese autoriteiten geloofden zijn verhaal echter niet.
Het Chinese rechtssysteem kent weinig ruimte voor twijfel bij drugsmisdrijven. Volgens de Chinese wetgeving staat op het smokkelen van meer dan 50 gram heroïne automatisch de doodstraf. Met 2,3 kilogram in zijn bezit had Dubois weinig kans op clementie.
China heeft een nultolerantiebeleid als het gaat om drugshandel. Ze maken geen onderscheid tussen grote criminelen en mensen die mogelijk zijn gebruikt als koerier.
— Professor Chen Wei, expert internationaal rechtAlso Read
Nederlanders terug uit Midden-Oosten: wat ze daar meemaakten zal je verbazen
De harde cijfers achter China’s drugsbeleid
China executeert jaarlijks meer mensen dan de rest van de wereld bij elkaar. Hoewel exacte cijfers geheimgehouden worden, schatten mensenrechtenorganisaties dat het om duizenden executies per jaar gaat.
| Land | Executies per jaar (schatting) | Drugsdelicten als % van totaal |
|---|---|---|
| China | 2000-5000 | 45-60% |
| Iran | 250-400 | 70-80% |
| Saudi-Arabië | 80-150 | 40-50% |
| Verenigde Staten | 15-25 | 0% |
Wat opvalt is hoe snel Chinese rechtbanken werken bij drugszaken. Waar andere landen jaren besteden aan beroepsprocedures, kan een drugszaak in China binnen maanden afgehandeld zijn. Dit snelle tempo laat weinig ruimte voor grondige verdediging of nieuwe bewijsvoering.
Buitenlandse verdachten krijgen wel toegang tot consulaire bijstand van hun ambassade, maar deze hulp is vaak beperkt. Ambassades kunnen diplomatieke druk uitoefenen, maar kunnen niet ingrijpen in het Chinese rechtssysteem.
- Sinds 2015 zijn minstens 12 Europeanen geëxecuteerd voor drugsmisdrijven in China
- Frankrijk heeft in de afgelopen vijf jaar drie staatsburgers verloren
- Nederlandse autoriteiten waarschuwen regelmatig voor de risico’s van reizen via Chinese luchthavens
- Duitsland heeft diplomatieke protesten ingediend, maar zonder resultaat
We kunnen onze burgers waarschuwen en consulaire bijstand verlenen, maar we kunnen ze niet beschermen tegen de Chinese wet. Het is een pijnlijke realiteit voor alle Europese diplomaten.
— Jean-Marc Dubois, voormalig ambassadeur
Waarom dit ons allemaal aangaat
Het lot van Laurent Dubois raakt veel meer mensen dan alleen zijn familie. Duizenden Europeanen reizen dagelijks door Chinese luchthavens, vaak zonder zich bewust te zijn van de extreme risico’s.
Reizigers die denken dat ze “gewoon” transitpassagiers zijn, kunnen zich vergissen. Chinese autoriteiten controleren ook mensen die alleen overstappen en nooit van plan waren China binnen te komen. Een verdachte koffer kan je leven kosten, letterlijk.
Voor families van verdachten begint vaak een jarenlange nachtmerrie. Advocaatkosten kunnen oplopen tot honderdduizenden euro’s, terwijl de kans op succes minimaal is. Veel families raken financieel geruïneerd door hun pogingen hun dierbaren te redden.
Ik heb gezien hoe families alles verkopen – hun huis, hun auto, hun spaargeld – in de hoop hun zoon of dochter te redden. Het is hartverscheurend omdat je weet dat het waarschijnlijk niet zal helpen.
— Maria Santos, advocaat gespecialiseerd in internationale drugszaken
Ook voor bedrijven die internationaal opereren hebben deze executies gevolgen. Veel Nederlandse en Duitse bedrijven instrueren hun werknemers nu om Chinese luchthavens te mijden, wat reiskosten en -tijd aanzienlijk kan verhogen.
Wat experts adviseren aan reizigers
Veiligheidsexperts zijn duidelijk in hun advies: neem nooit bagage mee voor anderen, vooral niet naar of via China. Ook niet voor vrienden, collega’s of zakenpartners die je vertrouwt.
Controleer je eigen bagage grondig voordat je vertrekt. Criminelen worden steeds creatiever in het verstoppen van drugs in onschuldige spullen. Zelfs een kleine hoeveelheid kan fataal zijn.
Het maakt niet uit of je onschuldig bent of niet. Als er drugs in je koffer zitten, ben je volgens Chinese wet schuldig. Punt. Er is geen ruimte voor nuance.
— David Park, beveiligingsexpert
Sommige landen overwegen nu officiële reisadviezen voor China aan te scherpen. Nederland heeft al gewaarschuwd voor “extreme straffen” bij drugsmisdrijven, maar experts vinden dat dit niet duidelijk genoeg is.
Voor de familie Dubois komt elke waarschuwing te laat. Sylvie probeert nu andere families te waarschuwen voor de risico’s waar zij nooit van wisten. “Als Laurent had geweten wat er kon gebeuren, had hij die koffer nooit aangenomen,” zegt ze. “Maar niemand vertelt je dit soort dingen wanneer je boekt voor een zakenreis.”
Veelgestelde vragen
Waarom grijpt de Franse regering niet in bij executies van eigen burgers?
Frankrijk kan diplomatieke protesten indienen en consulaire bijstand verlenen, maar heeft geen juridische macht over Chinese rechtspraak. Internationale verdragen beschermen landen tegen buitenlandse inmenging in hun rechtssysteem.
Kunnen reizigers zich beschermen tegen dit soort situaties?
Ja, door nooit bagage van anderen mee te nemen en je eigen koffer zorgvuldig te controleren. Vermijd indien mogelijk transitvluchten via Chinese luchthavens bij risicovolle reisroutes.
Hoeveel Europeanen zitten vast in China voor drugsmisdrijven?
Exacte cijfers zijn onbekend omdat China deze informatie niet vrijgeeft. Europese ambassades schatten dat het om tientallen gevallen gaat, maar spreken vaak niet openlijk over individuele zaken.
Is er verschil in behandeling tussen Chinese burgers en buitenlanders?
Nee, Chinese wet maakt geen onderscheid naar nationaliteit bij drugsmisdrijven. Buitenlanders krijgen wel toegang tot consulaire bijstand, maar dit heeft zelden invloed op de uitspraak.
Waarom is China zo streng voor drugsmisdrijven?
China ziet drugsbestrijding als nationale veiligheidskwestie, mede vanwege historische trauma’s zoals de Opiumoorlogen. Het land hanteert bewust extreme straffen als afschrikwekkend voorbeeld.
Kunnen families nog iets doen na een doodvonnis?
Juridische mogelijkheden zijn zeer beperkt. Families kunnen proberen internationale druk uit te oefenen via media en politiek, maar dit heeft zelden effect op de Chinese autoriteiten.