Terwijl de laatste bezoekers het festivalterrein van Lowlands verlaten, bukt Emma zich om haar tent op te ruimen. Overal om haar heen liggen weggegooid plastic bekers – tientallen, misschien wel honderden. “Ik dacht dat die dingen verboden waren?” vraagt ze zich hardop af terwijl ze er nog een uit het gras vist.
Emma heeft gelijk om verbaasd te zijn. Sinds juli 2023 geldt er officieel een Europees verbod op wegwerpplastic, inclusief plastic bekers op evenementen. Toch liggen ze er nog steeds, op vrijwel elk Nederlands festival.
Waarom zie je nog steeds plastic bekers op festivals?
Het antwoord is complexer dan je zou denken. Hoewel het verbod op wegwerpplastic officieel van kracht is, blijken er in de praktijk nog volop mazen in de wet te zitten. Veel festivals gebruiken bekers die technisch gezien “herbruikbaar” zijn, maar in de praktijk toch weggegooid worden.
De regelgeving spreekt over plastic items die “ontworpen zijn voor eenmalig gebruik”. Maar wat betekent dat precies? Een plastic beker die drie keer gebruikt kán worden, maar meestal na één keer weggegooid wordt, valt blijkbaar nog steeds in een grijze zone.
De handhaving van het plastic verbod op festivals is nog steeds onduidelijk. Veel organisatoren zoeken bewust naar de grenzen van wat wel en niet mag.
— Dr. Marieke van den Berg, milieurecht specialist Universiteit UtrechtAlso Read
Waarom experts vrezen dat sluiting Straat van Hormuz Nederland harder raakt dan verwacht
Bovendien zijn niet alle festivals even goed geïnformeerd over de nieuwe regels. Sommige organisatoren denken nog steeds dat ze gewoon door kunnen gaan zoals voorheen, zolang ze maar een statiegeld systeem invoeren.
De praktijk op Nederlandse festivals
Een rondgang langs verschillende festivals dit seizoen toont een verwarrend beeld. Waar sommige evenementen volledig zijn overgestapt op herbruikbare bekers van hard plastic of bamboe, hanteren anderen nog steeds de oude wegwerpbekers.
Hier zie je de huidige stand van zaken op populaire Nederlandse festivals:
| Festival | Type beker | Statiegeld | Compliant met verbod |
|---|---|---|---|
| Lowlands | Hard plastic herbruikbaar | €1,50 | Ja |
| Pinkpop | Bamboe fiber | €2,00 | Ja |
| Mysteryland | Dunne plastic bekers | €1,00 | Onduidelijk |
| Best Kept Secret | Kartonnen bekers | Geen | Ja |
| Into The Great Wide Open | Herbruikbare plastic | €1,50 | Ja |
De verschillen zijn enorm. Sommige festivals hebben fors geïnvesteerd in duurzame alternatieven, terwijl andere nog steeds lijken te laveren tussen de regels door.
We zien dat de grotere festivals wel de omslag maken, maar kleinere evenementen hebben vaak niet de middelen om te investeren in herbruikbare bekers en de bijbehorende logistiek.
— Pieter Janssen, voorzitter Nederlandse Festival Associatie
Het probleem zit hem vaak in de praktische uitvoering. Herbruikbare bekers betekenen meer logistiek: ze moeten worden opgehaald, gewassen, en opnieuw gedistribueerd. Voor een klein festival met beperkt budget is dat een flinke uitdaging.
Wat betekent dit voor festivalgangers en het milieu?
Voor jou als festivalbezoeker betekent dit vooral verwarring. Op het ene festival krijg je een stevige beker die je mee naar huis kunt nemen, op het andere gooi je nog steeds plastic weg zoals altijd.
De milieu-impact blijft daardoor voorlopig problematisch. Belangrijke gevolgen zijn:
- Duizenden plastic bekers belanden nog steeds op de vuilnisbelt na elk festival
- Microplastics komen vrij in de grond rond festivalterreinen
- De productie van nieuwe wegwerpbekers gaat gewoon door
- Recycling van vervuilde festivalbekers is vaak onmogelijk
- Festivalgangers raken verward over wat wel en niet mag
Tegelijkertijd zie je ook positieve ontwikkelingen. Festivals die wél volledig zijn overgestapt rapporteren een drastische vermindering van plastic afval. Lowlands claimde dit jaar 70% minder plastic afval dan in 2022.
Het is frustrerend dat we twee jaar na de invoering van het verbod nog steeds plastic wegwerpbekers zien op festivals. De handhaving moet strenger.
— Lisa Timmers, campagneleider Plastic Soup Foundation
Voor het milieu maakt elke beker verschil. Een gemiddeld festival van 50.000 bezoekers gebruikt normaal gesproken tussen de 200.000 en 300.000 plastic bekers per weekend. Dat is een berg plastic die gemakkelijk vermeden kan worden.
Strengere handhaving op komst
De overheid lijkt nu eindelijk in actie te komen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft aangekondigd dat er vanaf 2024 strenger gecontroleerd gaat worden op de naleving van het plastic verbod bij evenementen.
Ook gemeenten beginnen zich te roeren. Amsterdam, Rotterdam en Utrecht hebben al aangekondigd dat ze geen vergunningen meer verlenen aan festivals die nog steeds wegwerpplastic gebruiken.
We gaan festivals echt aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Het verbod bestaat niet voor niets, en we verwachten dat iedereen zich daaraan houdt.
— Sandra de Vries, wethouder Duurzaamheid gemeente Amsterdam
Voor festivalorganisatoren betekent dit dat uitstel niet langer mogelijk is. Wie nog steeds wegwerpplastic gebruikt, riskeert boetes of zelfs het intrekken van vergunningen.
De komende festivalzomer wordt daarom cruciaal. Lukt het om het plastic verbod eindelijk echt door te voeren, of blijven we nog jaren laveren tussen regels en realiteit?
Als festivalganger kun je zelf ook een verschil maken. Kies bewust voor festivals die duurzame alternatieven gebruiken, en spreek organisatoren aan als je nog steeds wegwerpplastic ziet. Samen kunnen we ervoor zorgen dat festivals eindelijk echt plasticvrij worden.
Veelgestelde vragen
Waarom gebruiken festivals nog steeds plastic bekers ondanks het verbod?
Veel festivals zoeken naar mazen in de wet door bekers te gebruiken die technisch herbruikbaar zijn, maar in de praktijk vaak weggegooid worden.
Welke alternatieven zijn er voor plastic festivalbekers?
Festivals kunnen kiezen uit herbruikbare hard plastic bekers, bamboe fiber bekers, kartonnen bekers of bekers van andere biologisch afbreekbare materialen.
Krijg ik mijn statiegeld terug als ik mijn beker inlever?
Ja, bij festivals met een statiegeldsysteem krijg je je geld terug wanneer je de beker inlevert bij een van de inleverpunten.
Mag ik herbruikbare festivalbekers mee naar huis nemen?
Ja, herbruikbare bekers mag je gewoon meenemen als je het statiegeld niet terugwilt. Veel mensen bewaren ze als souvenir.
Hoe kan ik als festivalbezoeker bijdragen aan minder plastic afval?
Lever je bekers altijd in, kies festivals die duurzame alternatieven gebruiken, en spreek organisatoren aan als je nog wegwerpplastic ziet.
Wanneer wordt het plastic verbod op festivals echt gehandhaafd?
De overheid heeft aangekondigd dat er vanaf 2024 strenger gecontroleerd wordt, en verschillende gemeenten dreigen al met het intrekken van vergunningen.