Gerrit van der Meer stond stil voor de etalage van slijterij Wijma aan de Grote Breedstraat in Dokkum. De 78-jarige Dokker keek naar de flessen berenburg die netjes opgesteld stonden en glimlachte. “Mijn vader dronk dit al,” mompelde hij tegen zijn kleinzoon. “En zijn vader ook. Dat is het mooie van tradities – ze blijven bestaan, zelfs als de mensen die ze hebben gemaakt er niet meer zijn.”
Volgende week krijgt die traditie een bijzonder eerbetoon. Op de plek waar ooit de beroemde distilleerderij van Fedde Sonnema stond, onthult Dokkum een standbeeld ter ere van de man die de berenburg op de kaart zette.
Het is een moment waar veel Dokkers naar hebben uitgekeken. Want hoewel de naam Sonnema nog altijd op elke fles berenburg staat, was er tot nu toe geen fysieke herinnering aan de grondlegger van deze Friese traditie in zijn geboortestad.
De Man Achter de Berenburg
Fedde Sonnema begon in 1834 zijn distilleerderij in Dokkum, op een tijd dat de stad nog een belangrijke handelsplaats was. Zijn recept voor berenburg – een kruidenbitter met jenever als basis – werd al snel populair in heel Friesland en ver daarbuiten.
Wat Sonnema bijzonder maakte, was zijn oog voor kwaliteit en marketing. Hij was een van de eerste Nederlandse distillateurs die zijn product systematisch ging exporteren en zijn merk beschermde.
De berenburg van Sonnema was niet zomaar een drankje, het werd een symbool van Friese identiteit. Dat gevoel leeft nog steeds.
— Dr. Marieke Bosma, cultuurhistoricus Fries Museum
De distilleerderij groeide gestaag en werd een van de belangrijkste werkgevers in Dokkum. Generaties families werkten er, van vader op zoon, van moeder op dochter. De geur van kruiden en jenever werd onderdeel van de stad.
Toen Sonnema in 1876 overleed, was zijn bedrijf uitgegroeid tot een van de meest succesvolle distilleerderijen van Noord-Nederland. Het merk bleef bestaan, ook toen de productie later naar elders verhuisde.
Het Standbeeld: Meer Dan Alleen Brons
Het standbeeld, gemaakt door de Friese beeldhouwer Joop Vegter, toont Sonnema zoals hij waarschijnlijk was: een trotse ondernemer met een fles berenburg in zijn hand. Maar het kunstwerk vertelt meer verhalen.
| Aspect | Details |
|---|---|
| Locatie | Grote Breedstraat, ter hoogte van voormalige distilleerderij |
| Materiaal | Brons op natuurstenen sokkel |
| Hoogte | 2,3 meter inclusief sokkel |
| Kosten | €85.000 (gefinancierd door lokale ondernemers) |
| Onthulling | Zaterdag 14 december, 14:00 uur |
Bijzonder is dat het standbeeld volledig is gefinancierd door lokale ondernemers en Dokkers die zich verbonden voelen met hun stadsgeschiedenis. Geen subsidies, geen gemeentegeld – pure lokale trots.
We wilden dit zelf doen. Sonnema hoort bij Dokkum, en Dokkum hoort bij Sonnema. Dat verdient een eigen bijdrage van ons allemaal.
— Jan Hoekstra, voorzitter organisatiecomité
Op de sokkel komt een plaquette met niet alleen Sonnema’s levensverhaal, maar ook een QR-code die bezoekers naar een speciale website leidt met meer informatie over de geschiedenis van de berenburg en Dokkum.
Waarom Dit Nu Belangrijk Is
In tijden waarin veel traditionele bedrijven verdwijnen en steden worstelen met hun identiteit, kiest Dokkum bewust voor het koesteren van zijn erfgoed. Het standbeeld is meer dan een eerbetoon – het is een statement.
Burgemeester Janneke de Vries ziet het als onderdeel van een bredere strategie om Dokkum op de kaart te houden:
Toeristen komen niet voor nog een willekeurig standbeeld. Ze komen voor verhalen, voor authenticiteit. Sonnema’s verhaal is echt Dokker, en dat maakt het bijzonder.
— Janneke de Vries, burgemeester Dokkum
De timing is ook niet toevallig. Dokkum werkt hard aan het versterken van zijn positie als toeristisch centrum van Noord-Friesland. Het Sonnema-standbeeld komt in een route te staan die ook langs andere historische plekken in de stad leidt.
Voor de lokale horeca betekent dit nieuwe kansen. Verschillende cafés en restaurants bereiden al speciale arrangementen voor waarin berenburg een hoofdrol speelt. Van proeverijen tot cocktails – Sonnema’s erfenis krijgt een moderne twist.
Maar het gaat om meer dan toerisme. Voor veel Dokkers is het standbeeld een erkenning van wat hun stad heeft betekend voor Nederland. Dokkum was ooit een machtige Hanzestad, en bedrijven zoals die van Sonnema maakten dat mogelijk.
Mijn overgrootmoeder werkte bij Sonnema. Elke keer als ik berenburg drink, denk ik aan haar verhalen. Nu krijgen die verhalen een gezicht.
— Anneke Visser, Dokkumer
Het organisatiecomité hoopt dat het standbeeld ook jongeren zal inspireren. In een tijd waarin veel jongeren wegtrekken uit kleine steden, kan het verhaal van Sonnema laten zien dat je ook in Dokkum grote dingen kunt bereiken.
De onthulling wordt een echt Fries feest. Er komt een braderie, er zijn rondleidingen door het historische centrum, en natuurlijk wordt er berenburg geproefd. De Dokkumer Muziekvereniging speelt, en er is een speciale tentoonstelling in het Admiraliteitshuis over de geschiedenis van de distilleerderij.
Voor Gerrit van der Meer en vele anderen wordt het een dag om vooruit te kijken naar. Want soms heeft een stad een symbool nodig om te herinneren aan wat het was, en om te dromen over wat het nog kan worden.
Veelgestelde Vragen
Wanneer wordt het standbeeld onthuld?
Zaterdag 14 december om 14:00 uur op de Grote Breedstraat in Dokkum.
Wie heeft het standbeeld betaald?
Lokale ondernemers en inwoners van Dokkum hebben het volledige bedrag van €85.000 bij elkaar gebracht.
Waar stond de oorspronkelijke distilleerderij?
Op de Grote Breedstraat, ongeveer op de plek waar nu het standbeeld komt te staan.
Is er nog steeds berenburg van Sonnema te koop?
Ja, het merk bestaat nog altijd, hoewel de productie niet meer in Dokkum plaatsvindt.
Kunnen toeristen het standbeeld bezoeken?
Ja, het standbeeld staat op een openbare plek en is altijd toegankelijk. Er komt ook een informatiewebsite met QR-code.
Waarom juist nu een standbeeld?
Het is onderdeel van Dokums strategie om zijn rijke geschiedenis te benadrukken en meer toeristen aan te trekken.