Marko draaide zich om in zijn bed toen de telefoon ging. Het was vroeg in de ochtend in Graz, maar de stem aan de andere kant van de lijn klonk urgent. “Ze hebben bewijzen gevonden,” fluisterde zijn vriend nerveus. “Foto’s, documenten… alles van Sarajevo.”
Voor Marko viel op dat moment een wereld in elkaar. Want wat hij dertig jaar geleden had gedaan tijdens de belegering van Sarajevo, dacht hij voorgoed begraven te hebben.
Dit is niet zomaar een verhaal. Dit speelt zich nu af in Oostenrijk, waar justitie twee mannen verdenkt van deelname aan zogenaamde ‘snipersafari’s’ tijdens de belegering van Sarajevo in de jaren negentig.
Een Donker Hoofdstuk Komt Boven Water
De Oostenrijkse autoriteiten hebben een onderzoek geopend naar twee verdachten die mogelijk hebben deelgenomen aan wat historici de meest gruwelijke vorm van oorlogstoerisme noemen. Tijdens de belegering van Sarajevo tussen 1992 en 1996 zouden buitenlandse ‘toeristen’ tegen betaling hebben geschoten op onschuldige burgers.
Het onderzoek kwam op gang nadat nieuwe getuigenverklaringen en documentatie aan het licht kwamen. Overlevenden van de belegering hebben jarenlang gesproken over vreemde accenten die ze hoorden tussen de Servische sluipschutters.
“We wisten altijd dat er buitenlanders bij betrokken waren,” vertelt Amira Hadzic, een overlevende van de belegering. “Hun manier van schieten was anders, meer… systematisch. Alsof het een sport voor hen was.”
De bewijslast wordt sterker naarmate meer getuigen naar voren komen. Deze zaak kan eindelijk gerechtigheid brengen voor de slachtoffers.
— Dr. Petar Kovac, oorlogshistoricusAlso Read
Provincies eisen 1,2 miljoen terug van bedrijf dat bushalteborden nooit plaatste
De twee verdachten, wiens namen nog niet zijn vrijgegeven, zouden tussen 1994 en 1995 meerdere keren naar de regio zijn gereisd. Volgens de aanklacht betaalden ze aanzienlijke bedragen om deel te nemen aan wat cynisch ‘snipersafari’s’ werd genoemd.
Hoe Werkten Deze Gruwelijke ‘Safari’s’
Het systeem was even simpel als walgelijk. Rijke buitenlanders betaalden tussen de 1.000 en 5.000 Duitse marken voor de ‘ervaring’ om op burgers te schieten vanuit de heuvels rondom Sarajevo.
De operatie werd georganiseerd door Servische militaire eenheden die extra inkomsten zochten. Deelnemers kregen een snipergeweer, een positie toegewezen en ‘begeleiding’ van ervaren schutters.
| Periode | Geschatte deelnemers | Kosten per persoon |
|---|---|---|
| 1992-1993 | 5-10 | 1.000-2.000 DM |
| 1994-1995 | 15-25 | 2.000-3.500 DM |
| 1995-1996 | 8-12 | 3.000-5.000 DM |
De doelwitten waren gewone mensen: moeders die water gingen halen, kinderen die naar school liepen, ouderen die probeerden voedsel te vinden. Voor de ‘toeristen’ waren het slechts bewegende figuren in hun vizier.
Het is belangrijk te begrijpen dat dit geen spontane gewelddaden waren, maar georganiseerde moorden tegen betaling.
— Marina Pendes, aanklager Internationaal Strafhof
Getuigen beschrijven hoe deze buitenlandse schutters vaak fotografeerden na een ‘succesvolle’ dag. Ze verzamelden ‘trofeeën’ en maakten aantekeningen, alsof ze op een gewone jacht waren geweest.
Waarom Duurt Het Zo Lang Voor Gerechtigheid?
Je vraagt je misschien af waarom deze zaak pas nu naar boven komt. De waarheid is dat oorlogsmisdaden opsporen een langdurig en complex proces is, vooral wanneer verdachten in verschillende landen wonen.
Na de oorlog keerden de meeste buitenlandse deelnemers terug naar hun thuisland en hervattan hun normale leven. Sommigen werden succesvolle zakenmensen, anderen leefden rustig met pensioen. Niemand sprak over wat er in Sarajevo was gebeurd.
Maar de moderne technologie en internationale samenwerking maken het steeds moeilijker om te ontsnappen aan het verleden. DNA-bewijs, digitale reconstructies van oude foto’s en getuigenverklaringen vormen samen een steeds completer beeld.
- Nieuwe forensische technieken maken identificatie mogelijk van oude bewijsstukken
- Internationale databases delen informatie over oorlogsmisdadigers
- Overlevenden zijn bereid om decennia later alsnog te getuigen
- Sociale media en internet helpen bij het traceren van verdachten
Technologie geeft ons nu mogelijkheden die we in de jaren negentig niet hadden. Geen misdaad blijft voor altijd ongestraft.
— Klaus Weber, Oostenrijks openbaar ministerie
De Impact Op Overlevenden en Families
Voor de mensen die de belegering van Sarajevo hebben overleefd, brengt dit nieuws gemengde gevoelens. Enerzijds hoop op gerechtigheid, anderzijds het oprakelen van traumatische herinneringen.
Families van slachtoffers hebben dertig jaar gewacht op antwoorden. Wie schoot hun geliefde neer? Waarom? Was het een lokale soldaat of misschien een vreemde die voor de lol kwam moorden?
Selma Kozlic verloor haar 16-jarige zoon tijdens de belegering. “Ik heb altijd geweten dat degene die Emir doodde geen lokaal accent had,” zegt ze. “Het klonk Duits of Oostenrijks. Nu begrijp ik waarom.”
De psychologische impact van deze onthullingen is enorm. Veel overlevenden worstelen met de gedachte dat hun leed entertainment was voor rijke buitenlanders.
Het besef dat je familie vermoord werd door iemand die daarvoor betaalde, voegt een extra laag van horror toe aan het trauma.
— Dr. Jasmin Merdan, traumapsycholoog
Tegelijkertijd geeft het onderzoek hoop. Na decennia van onzekerheid kunnen families eindelijk antwoorden krijgen. De waarheid, hoe pijnlijk ook, biedt een vorm van afsluiting.
Wat Gebeurt Er Nu?
Het Oostenrijkse onderzoek staat nog in de beginfase, maar de autoriteiten lijken vastbesloten om door te zetten. De twee verdachten zijn nog niet gearresteerd, maar staan onder nauwlettend toezicht.
Internationale samenwerking speelt een cruciale rol. Bosnische autoriteiten delen bewijsmateriaal, terwijl het Internationaal Strafhof advies geeft over de juridische aspecten.
Als de verdachten schuldig worden bevonden, kunnen ze levenslang krijgen. Oostenrijk heeft geen verjaringstermijn voor oorlogsmisdaden, wat betekent dat leeftijd geen excuus is.
Deze zaak kan precedent scheppen voor andere onderzoeken naar buitenlandse deelnemers aan oorlogsmisdaden. Experts vermoeden dat meer landen soortgelijke onderzoeken zullen opstarten.
FAQs
Wat zijn precies ‘snipersafari’s’?
Dit waren georganiseerde activiteiten waarbij buitenlanders betaalden om als sluipschutter te schieten op burgers tijdens de belegering van Sarajevo.
Hoeveel mensen namen deel aan deze activiteiten?
Schattingen variëren tussen de 30 en 50 buitenlandse deelnemers gedurende de gehele belegeringsperiode.
Waarom komt dit nu pas aan het licht?
Nieuwe forensische technieken, internationale samenwerking en moed van getuigen maken het nu mogelijk om deze oude misdaden te onderzoeken.
Kunnen de verdachten nog worden vervolgd?
Ja, oorlogsmisdaden hebben geen verjaringstermijn in de meeste Europese landen, waaronder Oostenrijk.
Wat betekent dit voor andere overlevenden?
Deze zaak kan de weg openen voor meer onderzoeken en mogelijk gerechtigheid voor andere families van slachtoffers.
Hoe werd dit georganiseerd tijdens de oorlog?
Servische militaire eenheden organiseerden deze activiteiten als bijverdienste, met vaste tarieven en ‘begeleiding’ voor deelnemers.