Gerrit uit Enschede zet zijn auto in de parkeermodus bij een tankstation net over de Duitse grens en kijkt tevreden naar het prijzenbord. “€1,52 per liter,” mompelt hij tegen zijn vrouw Anja. “Thuis betaal ik €1,89. Dit scheelt ons makkelijk dertig euro per tankbeurt.”
Het is een tafereel dat zich dagelijks afspeelt langs de Nederlandse grenzen. Duizenden Nederlanders rijden bewust naar België, Duitsland of Luxemburg om hun tank te vullen. Voor velen is het geen luxe meer, maar pure noodzaak geworden.
Anja knikt instemmend terwijl ze de benzinepomp vasthoudt. “Met de huidige prijzen kunnen we het ons eigenlijk niet meer veroorloven om in Nederland te tanken. Deze rit naar Duitsland betaalt zichzelf dubbel en dwars terug.”
Waarom Nederlandse brandstofprijzen zo hoog liggen
Nederland heeft een van de hoogste brandstofprijzen van Europa, en dat is geen toeval. De accijnzen op benzine en diesel zijn aanzienlijk hoger dan in onze buurlanden. Waar Duitsland ongeveer 65 cent accijns per liter benzine rekent, ligt dit in Nederland rond de 78 cent.
Daar bovenop komt nog eens 21% BTW, wat de totale belastingdruk op brandstof flink opdrijft. Het resultaat? Prijsverschillen van 20 tot 40 cent per liter zijn geen uitzondering meer.
De Nederlandse overheid haalt jaarlijks miljarden binnen via brandstofaccijnzen. Dit maakt tanken hier structureel duurder dan in de meeste buurlanden.
— Dr. Marcel Koning, energiespecialist aan de Universiteit Utrecht
Deze belastingstructuur zorgt ervoor dat veel Nederlanders, vooral die in grensregio’s wonen, massaal uitwijken naar het buitenland voor hun brandstof. Het fenomeen is zo groot geworden dat sommige tankstations in Nederlandse grenssteden merkbaar minder omzet draaien.
De cijfers achter het grenstanken
De verschillen tussen Nederland en de buurlanden zijn behoorlijk groot. Hier een overzicht van de gemiddelde brandstofprijzen per land:
| Land | Benzine (€/liter) | Diesel (€/liter) | Besparing t.o.v. NL |
|---|---|---|---|
| Nederland | €1,89 | €1,76 | – |
| Duitsland | €1,52 | €1,41 | €0,30-0,35 |
| België | €1,58 | €1,48 | €0,25-0,30 |
| Luxemburg | €1,45 | €1,38 | €0,35-0,40 |
Voor een gemiddelde tankbeurt van 50 liter betekent dit al snel een besparing van 15 tot 20 euro. Voor gezinnen die veel kilometers maken, loopt dit over een heel jaar op tot honderden euro’s verschil.
Uit onderzoek blijkt dat vooral inwoners van de provincies:
- Limburg (richting België en Duitsland)
- Noord-Brabant (richting België)
- Gelderland en Overijssel (richting Duitsland)
- Groningen en Drenthe (richting Duitsland)
We zien dat ongeveer 40% van de Nederlanders in grensregio’s regelmatig over de grens gaat tanken. Bij sommige grenssteden ligt dit percentage nog veel hoger.
— Linda Verhagen, onderzoeker mobiliteit bij het CBS
Wat betekent dit voor Nederlandse tankstations
De gevolgen voor Nederlandse tankstationhouders zijn merkbaar. Vooral langs de grenzen zien ze hun omzet dalen. Veel stations proberen dit te compenseren door extra diensten aan te bieden, zoals uitgebreidere winkels of carwashfaciliteiten.
Tankstationhouder Piet Janssen uit Venlo merkt het dagelijks: “Mijn omzet is de afgelopen twee jaar met bijna 30% gedaald. Klanten vertellen me eerlijk dat ze naar België rijden om te tanken. Ik kan het ze niet eens kwalijk nemen.”
Sommige Nederlandse tankstations proberen te concurreren door lagere marges te hanteren, maar de belastingverschillen zijn simpelweg te groot om volledig te overbruggen. Dit zorgt voor een moeilijke situatie in de branche.
Nederlandse tankstations kunnen onmogelijk concurreren met de belastingvoordelen die buurlanden hebben. We roepen al jaren op tot harmonisatie van accijnzen binnen Europa.
— Rob van der Meer, voorzitter Vereniging Tankstationbranche
De keerzijde van grenstanken
Hoewel grenstanken financieel aantrekkelijk is, zitten er ook nadelen aan. De extra kilometers die je rijdt kosten brandstof en tijd. Voor mensen die ver van de grens wonen, weegt dit niet altijd op tegen de besparing.
Daarnaast betekent de populariteit van grenstanken dat buitenlandse tankstations, vooral in de grensregio’s, vaak erg druk zijn. Lange wachtrijen zijn geen uitzondering, vooral in weekenden en vakanties.
Ook milieukundig is er discussie. De extra kilometers die Nederlanders maken om goedkoper te tanken, zorgen voor meer CO2-uitstoot. Critici stellen dat dit haaks staat op klimaatdoelstellingen.
Vanuit milieuoogpunt is het vreemd dat mensen extra kilometers rijden om goedkoper te tanken. Dit ondermijnt de effectiviteit van hoge brandstofprijzen als klimaatmaatregel.
— Dr. Emma Tersteeg, milieueconome aan de VU Amsterdam
Toekomstperspectief
Of de situatie snel zal veranderen, valt te betwijfelen. De Nederlandse overheid toont weinig bereidheid om de accijnzen substantieel te verlagen. Integendeel, vanuit klimaatoogpunt wordt vaak gepleit voor nog hogere brandstofprijzen om autogebruik te ontmoedigen.
Wel zijn er binnen Europa discussies over meer harmonisatie van belastingtarieven. Dit zou op termijn kunnen leiden tot minder grote verschillen tussen landen. Voorlopig blijft grenstanken echter een populaire bezigheid voor veel Nederlanders.
De komst van elektrische auto’s zou dit fenomeen op den duur kunnen doen verdwijnen. Maar zolang het merendeel van de Nederlanders nog op benzine of diesel rijdt, blijft de trek naar buitenlandse tankstations bestaan.
FAQs
Hoeveel kan ik besparen door over de grens te tanken?
Gemiddeld 25-40 cent per liter, wat neerkomt op €12,50-€20 besparing per tankbeurt van 50 liter.
Is grenstanken legaal?
Ja, het is volledig legaal om als particulier over de grens te tanken voor eigen gebruik.
Welke buurlanden zijn het goedkoopst?
Luxemburg heeft vaak de laagste prijzen, gevolgd door Duitsland en België.
Vanaf welke afstand loont grenstanken?
Bij een omrijdt tot ongeveer 20-30 kilometer is grenstanken meestal nog voordelig.
Mag ik jerrycans meenemen?
Ja, maar er gelden beperkingen: maximaal 10 liter extra brandstof in jerrycans voor België en Duitsland.
Waarom zijn Nederlandse brandstofprijzen zo hoog?
Vooral door hoge accijnzen (ongeveer 78 cent per liter benzine) en 21% BTW bovenop de totaalprijs.