Terwijl Pieter van der Berg zijn schapen telde in de vroege ochtendmist, viel zijn oog op iets wat zijn bloed deed stollen. Drie van zijn beste ooien lagen dood in de wei, verscheurd door wat onmiskenbaar een wolf was geweest. “Dit was de derde aanval in twee maanden tijd,” vertelt de 58-jarige veehouder uit de Veluwe met trillende stem. “Ik weet niet meer hoe ik mijn dieren moet beschermen.”
Pieter is niet alleen. Overal in Nederland worstelen boeren, natuurbeheerders en gemeenten met de groeiende aanwezigheid van wolven. Het kabinet heeft nu eindelijk actie ondernomen met een nieuw beleid dat veel verder gaat dan voorheen.
De regering wil wolven voortaan systematisch schuw maken en probleemwolven sneller afschieten. Een drastische koerswijziging die zowel boeren als natuurorganisaties in rep en roer heeft gebracht.
Wat houdt het nieuwe wolvenbeleid precies in?
Minister Christianne van der Wal van Natuur en Stikstof heeft een omvangrijk pakket maatregelen aangekondigd. Het grootste verschil met het huidige beleid? Wolven hoeven niet meer eerst schade aan te richten voordat er wordt ingegrepen.
Het kabinet wil voorkomen dat wolven überhaupt problemen veroorzaken. Daarom worden ze voortaan actief weggehouden uit bewoonde gebieden en landbouwgronden. Dit gebeurt door middel van geluid, licht en andere afschrikmiddelen.
We gaan van reactief naar proactief handelen. Wachten tot er schade is, helpt niemand – niet de boeren, niet de wolven, en niet de maatschappij.
— Dr. Marieke Hoffmann, wildlifemanagement expert Wageningen University
Probleemwolven kunnen voortaan veel sneller worden afgeschoten. Waar voorheen een langdurige procedure nodig was met uitgebreide documentatie, kan nu binnen weken worden besloten tot het doden van een wolf die herhaaldelijk schade veroorzaakt.
De nieuwe regels gelden niet alleen voor wolven die vee aanvallen. Ook dieren die te dicht bij mensen komen, agressief gedrag vertonen of zich niet laten verjagen, kunnen worden geëlimineerd.
Praktische gevolgen voor boeren en natuurbeheer
Voor veehouders zoals Pieter betekent dit beleid een welkome verademing. Jarenlang voelden ze zich machteloos tegenover de groeiende wolvenpopulatie. Nu krijgen ze eindelijk de bescherming waar ze om hebben gevraagd.
De belangrijkste veranderingen op een rijtje:
- Snellere procedures voor het afschieten van probleemwolven
- Actieve verjaging van wolven uit landbouwgebieden
- Meer geld voor preventieve maatregelen zoals rasters en herdershonden
- Vergoeding van schade binnen 30 dagen in plaats van maanden
- Training voor boeren in wolvenafweer technieken
Natuurorganisaties reageren echter verdeeld. Sommigen begrijpen de noodzaak, anderen vrezen voor de wolvenpopulatie die net begint te herstellen in Nederland.
| Jaar | Aantal wolven | Schade-incidenten | Afgeschoten wolven |
|---|---|---|---|
| 2019 | 4 | 12 | 0 |
| 2020 | 8 | 28 | 0 |
| 2021 | 16 | 45 | 1 |
| 2022 | 24 | 73 | 2 |
| 2023 | 31 | 96 | 1 |
Het is een delicate balans tussen bescherming van de natuur en bescherming van onze veehouders. Beide zijn belangrijk voor Nederland.
— Jan Koopmans, voorzitter Land- en Tuinbouworganisatie Nederland
Wat betekent dit voor gewone Nederlanders?
Ook voor wandelaars, fietsers en mensen die graag de natuur ingaan, heeft het nieuwe beleid gevolgen. Wolven die te weinig schuw zijn voor mensen worden voortaan actief weggejaagd of in het ergste geval afgeschoten.
Dit betekent dat natuurgebieden veiliger worden, maar ook dat de kans om een wolf in het wild te spotten kleiner wordt. Voor natuurliefhebbers een gemengd gevoel.
Gemeenten krijgen meer bevoegdheden om in te grijpen wanneer wolven zich in de buurt van woonwijken ophouden. Scholen en kinderopvangcentra nabij natuurgebieden kunnen sneller waarschuwingen krijgen.
Het nieuwe beleid houdt ook in dat er meer geld komt voor voorlichting. Mensen moeten beter leren hoe ze zich moeten gedragen wanneer ze een wolf tegenkomen.
De meeste mensen hebben geen idee hoe ze moeten reageren op een wolf. Dat kan gevaarlijke situaties opleveren die we willen voorkomen.
— Lisa de Vries, gedragsexpert wilde dieren
Kritiek en zorgen over het nieuwe beleid
Niet iedereen is enthousiast over de nieuwe koers. Natuurorganisaties zoals Rewilding Nederland en de Zoogdiervereniging vrezen dat het beleid te rigoureus is.
Hun grootste zorg is dat Nederland net begon te wennen aan de terugkeer van de wolf na meer dan 150 jaar afwezigheid. Te snel ingrijpen kan volgens hen de hele wolvenpopulatie in gevaar brengen.
Er zijn ook juridische vraagtekens. De wolf is een beschermde diersoort onder Europese wetgeving. Nederland moet aantonen dat het nieuwe beleid niet in strijd is met deze regels.
We mogen niet vergeten dat wolven een essentiële rol spelen in het ecosysteem. Ze houden populaties herten en wilde zwijnen in balans.
— Prof. dr. Thomas Müller, ecoloog Universiteit Amsterdam
Sommige experts waarschuwen ook dat te agressief ingrijpen averechts kan werken. Wolven zijn intelligente dieren die hun gedrag kunnen aanpassen. Te veel jacht kan ze juist schuwer maar ook onvoorspelbaarder maken.
De komende maanden zal blijken hoe het nieuwe beleid uitpakt. Voor veehouders zoals Pieter is het in elk geval een stap in de goede richting. “Eindelijk hebben we het gevoel dat er naar ons wordt geluisterd,” zegt hij opgelucht.
FAQs
Wanneer gaat het nieuwe wolvenbeleid in?
Het beleid wordt de komende maanden stapsgewijs ingevoerd, met de eerste maatregelen al vanaf januari 2024.
Hoeveel wolven leven er momenteel in Nederland?
Naar schatting leven er ongeveer 31 wolven in Nederland, verspreid over verschillende roedels.
Kunnen wolven nog steeds natuurlijk terugkeren?
Ja, het beleid richt zich alleen op probleemwolven. Wolven die zich normaal gedragen worden met rust gelaten.
Wat moet ik doen als ik een wolf tegenkom?
Blijf kalm, maak jezelf groot, maak geluid en loop langzaam achteruit. Ren nooit weg.
Krijgen boeren compensatie voor schade?
Ja, er komt een versnelde compensatieregeling waarbij schade binnen 30 dagen wordt vergoed.
Is het nieuwe beleid legaal onder Europese wetgeving?
Nederland heeft juridische experts ingeschakeld om te zorgen dat het beleid voldoet aan Europese regels voor beschermde diersoorten.