Quinten staart naar de lege flesjes op zijn bureau. Vijf stuks. En het is pas drie uur ‘s middags. “Ik drink eigenlijk de hele dag door cola,” bekent de 19-jarige student. “Tussen de colleges door, tijdens het studeren, gewoon omdat ik dorst heb.” Wat hij niet beseft? Die vijf flesjes bevatten samen al meer dan 50 suikerklontjes.
Quinten is geen uitzondering. Uit recent onderzoek blijkt dat de helft van alle jongeren in Nederland wekelijks maar liefst negentig suikerklontjes binnenkrijgt via frisdrank alleen. Dat komt neer op ongeveer dertien klontjes per dag – puur uit cola, energiedrankjes en andere zoete drankjes.
Het is een schokkend cijfer dat veel ouders en jongeren doet opkijken. Want negentig suikerklontjes? Dat klinkt als een berg suiker die niemand bewust zou willen eten.
Hoe komt het dat jongeren zoveel suiker drinken?
De werkelijkheid is dat veel jongeren geen idee hebben hoeveel suiker er in hun favoriete drankjes zit. Een blikje cola van 330ml bevat ongeveer 7 suikerklontjes. Een energiedrankje kan zelfs oplopen tot 13 klontjes per blikje.
“Jongeren zien frisdrank vaak als een normale manier om dorst te lessen,” legt voedingsdeskundige Dr. Marieke van den Berg uit. “Ze realiseren zich niet dat ze eigenlijk vloeibaar snoep drinken.”
We zien dat vooral tieners en jongvolwassenen frisdrank als standaard drank beschouwen, terwijl het eigenlijk een traktatie zou moeten zijn.
— Dr. Marieke van den Berg, voedingsdeskundige
Het probleem wordt verergerd door de manier waarop deze drankjes worden gemarkeerd. Grote porties zijn normaal geworden, en veel jongeren drinken meerdere glazen of flesjes per dag zonder erbij stil te staan.
Sociale media en reclame spelen ook een rol. Energiedrankjes worden geassocieerd met prestaties en een actieve levensstijl, terwijl frisdrank wordt gepresenteerd als iets dat bij gezelligheid hoort.
De suikerberg in cijfers
Om de omvang van het probleem beter te begrijpen, hebben we de meest populaire drankjes onder jongeren op een rijtje gezet met hun suikergehalte:
| Drankje | Portie | Suikerklontjes | Calorieën |
|---|---|---|---|
| Cola | 330ml blikje | 7 klontjes | 139 kcal |
| Energiedrankje | 250ml blikje | 13 klontjes | 110 kcal |
| Ice tea | 500ml fles | 8 klontjes | 140 kcal |
| Sportdrankje | 500ml fles | 6 klontjes | 125 kcal |
| Fruitdrankje | 250ml pak | 5 klontjes | 95 kcal |
De meest verontrustende bevindingen uit het onderzoek:
- 52% van de jongeren tussen 16-25 jaar drinkt dagelijks minimaal twee glazen zoete frisdrank
- Energiedrankjes zijn populairder dan ooit, vooral tijdens examens en bij studenten
- Veel jongeren vervangen water volledig door zoete drankjes
- De gemiddelde jongere krijgt 35% van zijn dagelijkse calorieën binnen via drankjes
- Weekend consumptie ligt 60% hoger door uitgaan en feestjes
Het is alsof jongeren elke dag een handvol suikerklontjes in hun mond stoppen, maar dan in vloeibare vorm. Het lichaam merkt het verschil niet.
— Prof. Dr. Jan Hendriks, internist-endocrinoloog
Wat doet al die suiker met je lichaam?
De gevolgen van zoveel suikerconsumptie zijn niet mals. Op korte termijn zorgt het voor energiepieken en -dips, waardoor jongeren zich moe voelen en moeite hebben met concentreren tijdens lessen of studie.
Maar de langetermijngevolgen zijn veel ernstiger. Het risico op overgewicht stijgt dramatisch, en daarmee ook de kans op diabetes type 2 – een ziekte die we steeds vaker zien bij jongeren.
“We behandelen nu twintigers met diabetes type 2, terwijl dat vroeger een ziekte van vijftigplussers was,” vertelt Dr. Sandra Mol, diabetesspecialist. “De link met suikerrijke drankjes is overduidelijk.”
Jongeren denken dat ze onsterfelijk zijn, maar hun lichaam houdt alles bij. Die negentig suikerklontjes per week stapelen zich op in hun systeem.
— Dr. Sandra Mol, diabetesspecialist
Daarnaast heeft al die suiker gevolgen voor de tanden. Tandartsen zien steeds meer gaatjes en tandvleesproblemen bij jongeren, vooral omdat ze de hele dag door zoete drankjes nippen.
Praktische alternatieven die echt werken
Gelukkig hoeven jongeren niet van de ene op de andere dag over te schakelen op alleen maar water. Er zijn slimme tussenoplossingen die het makkelijker maken om minder suiker te drinken:
- Verdun je frisdrank: Begin met half water, half frisdrank
- Kies voor de light-versie: Niet perfect, maar wel 90% minder suiker
- Drink water met smaak: Voeg verse munt, komkommer of citroen toe
- Gebruik kleinere glazen: Psychologisch drink je dan automatisch minder
- Stel regels in: Bijvoorbeeld alleen frisdrank in het weekend
Het belangrijkste is om bewust te worden van hoeveel suiker je binnenkrijgt. Veel jongeren zijn geschokt als ze beseffen dat ze eigenlijk de hele dag door aan het snoepen zijn via hun drankjes.
Ouders kunnen helpen door het goede voorbeeld te geven en gezonde alternatieven in huis te halen. Maar dwingen werkt averechts – het gaat erom jongeren te laten inzien waarom minder suiker beter is voor hun energie, hun gewicht en hun toekomst.
De sleutel is geleidelijke verandering. Niemand hoeft van cola-verslaafde naar water-drinker te gaan in één week. Kleine stapjes werken het best.
— Lisa Janssen, gedragspsycholoog
Want uiteindelijk gaat het om de vraag: wil je dat die negentig suikerklontjes per week je gezondheid bepalen? Of kies je ervoor om bewuster om te gaan met wat je drinkt?
Veelgestelde vragen
Hoeveel suiker zit er precies in één suikerklontje?
Eén suikerklontje bevat ongeveer 4 gram suiker en levert 16 calorieën.
Zijn light-frisdranken een goed alternatief?
Light-frisdranken bevatten inderdaad veel minder suiker, maar kunstmatige zoetstoffen kunnen nog steeds trek in zoet voedsel stimuleren.
Hoe kan ik zien hoeveel suiker er in mijn drankje zit?
Kijk op het etiket naar ‘koolhydraten waarvan suikers’ – deel dit getal door 4 om het aantal suikerklontjes te weten.
Is vruchtensap gezonder dan frisdrank?
Vruchtensap bevat weliswaar vitamines, maar vaak net zoveel suiker als frisdrank. Verdund vruchtensap is een betere keuze.
Wat gebeurt er als ik plotseling stop met suikerrijke drankjes?
Je kunt een paar dagen hoofdpijn en vermoeidheid ervaren, maar daarna voel je je energieker en stabieler.
Hoeveel suiker per dag is acceptabel voor jongeren?
De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert maximaal 25 gram toegevoegde suiker per dag – dat zijn ongeveer 6 suikerklontjes.