Luchtvaartpiloot Jeroen van der Berg staarde naar zijn rooster en schudde langzaam zijn hoofd. Voor de derde keer deze maand was zijn vlucht naar Warschau geannuleerd. “Mijn vrouw vraagt steeds wanneer ik weer normaal kan werken,” vertelde hij zijn collega. “Maar eerlijk gezegd weet ik het niet meer.”
Jeroen is niet de enige die worstelt met de gevolgen van wat experts nu de ‘kerosine-crisis’ noemen. De oorlog in Oekraïne heeft de luchtvaart op manieren geraakt die veel mensen niet hadden voorzien.
In de nieuwste aflevering van Podcast De Dag duiken journalisten diep in deze complexe situatie die miljoenen reizigers wereldwijd treft.
Hoe de oorlog onze luchtwegen verstoorde
De impact van het conflict in Oekraïne op de luchtvaart gaat veel verder dan alleen het sluiten van het Oekraïense luchtruim. Het heeft een domino-effect veroorzaakt dat de hele sector raakt.
Rusland was voor de oorlog een belangrijke leverancier van kerosine en andere vliegtuigbrandstoffen aan Europa. Toen de sancties werden ingevoerd, moesten luchtvaartmaatschappijen plotseling alternatieve bronnen vinden.
De kerosine-markt is veel complexer dan mensen denken. Je kunt niet zomaar van leverancier wisselen zonder gevolgen voor prijzen en beschikbaarheid.
— Dr. Elisabeth Hendrikx, luchtvaarteconome
Tegelijkertijd zorgen de gesloten luchtruimen boven Rusland en Oekraïne ervoor dat vluchten naar Azië veel langere routes moeten nemen. Dit betekent meer brandstofverbruik en hogere kosten.
Het resultaat? Vliegtickets zijn gemiddeld 30 tot 40 procent duurder geworden sinds het begin van de oorlog, en sommige routes zijn tijdelijk helemaal geschrapt.
De cijfers achter de crisis
De impact van de kerosine-crisis wordt duidelijk als je naar de harde cijfers kijkt. Hier zie je hoe dramatisch de situatie is veranderd:
| Periode | Gemiddelde kerosineprijs (per liter) | Geannuleerde vluchten (%) | Ticketprijsstijging (%) |
|---|---|---|---|
| Voor februari 2022 | €0,45 | 2% | Basis |
| Maart-juni 2022 | €0,78 | 12% | +35% |
| Huidig | €0,65 | 8% | +25% |
De meest getroffen routes zijn:
- Amsterdam – Moskou (volledig geschrapt)
- Europa naar Japan en Zuid-Korea (2-4 uur langer)
- Vrachtvervoer naar China (50% kostenstijging)
- Binneneuropese verbindingen naar Oost-Europa (onregelmatige dienstverlening)
We zien dat reizigers hun plannen aanpassen. Mensen kiezen vaker voor treinen binnen Europa of stellen verre reizen uit.
— Mark Jansen, reisbranche-analist
Wat veel mensen niet beseffen, is dat de crisis ook de vrachtluchtvaart zwaar treft. Bedrijven die afhankelijk zijn van snelle leveringen uit Azië betalen nu soms het dubbele voor hun transport.
Wie voelt de pijn het meest?
De gevolgen van de kerosine-crisis raken verschillende groepen op verschillende manieren. Sommigen kunnen de hogere kosten opvangen, anderen worden gedwongen hun plannen drastisch aan te passen.
Zakelijke reizigers merken dat hun bedrijven strenger zijn geworden met het goedkeuren van vliegreizen. Veel internationale vergaderingen zijn weer online gegaan, net zoals tijdens de pandemie.
Voor gewone vakantiegangers betekent het dat droomreizen naar Azië plotseling onbetaalbaar zijn geworden. Een retourvlucht naar Thailand kost nu gemakkelijk €200 tot €300 meer dan vorig jaar.
Families met kinderen zijn het hardst getroffen. Zij kunnen minder flexibel zijn met reisdatums en moeten vaak de hoofdprijs betalen.
— Sandra Vermeulen, reisadviseur
De luchtvaartindustrie zelf worstelt met personeelstekorten die zijn verergerd door de crisis. Veel ervaren piloten en technici hebben tijdens de pandemie andere banen gezocht, en de huidige onzekerheid maakt het moeilijk om hen terug te krijgen.
Kleinere luchtvaartmaatschappijen hebben het vooral zwaar. Zij hebben minder onderhandelingsmacht bij het inkopen van brandstof en kunnen moeilijker investeren in efficiëntere vliegtuigen.
Licht aan het einde van de tunnel?
Ondanks alle uitdagingen werkt de sector hard aan oplossingen. Luchtvaartmaatschappijen investeren versneld in brandstofefficiënte vliegtuigen en zoeken naar alternatieve brandstoffen.
De Europese Unie heeft plannen aangekondigd om minder afhankelijk te worden van Russische energie, inclusief vliegtuigbrandstof. Dit betekent wel dat de transitie tijd kost en waarschijnlijk gepaard gaat met hogere kosten.
We verwachten dat de prijzen de komende twee jaar hoog blijven, maar daarna zouden we stabilisatie moeten zien als nieuwe leveringsketens zijn opgebouwd.
— Prof. Robert de Wit, energiespecialist
Sommige experts voorspellen dat deze crisis uiteindelijk zal leiden tot een duurzamere luchtvaartindustrie. De gedwongen innovatie en het zoeken naar alternatieven kunnen op lange termijn positieve effecten hebben.
Voor nu betekent het dat reizigers geduld moeten hebben en flexibel moeten blijven. De tijd van goedkope vliegtickets naar alle uithoeken van de wereld lijkt voorlopig voorbij.
Veelgestelde vragen
Wanneer worden vliegtickets weer goedkoper?
Experts verwachten dat prijzen de komende 1-2 jaar hoog blijven, met geleidelijke stabilisatie daarna.
Welke routes zijn het meest getroffen?
Vluchten naar Azië via Russisch luchtruim en alle verbindingen met Oost-Europa ondervinden de grootste problemen.
Kan ik mijn dure ticket nog annuleren?
Dit hangt af van je ticket type en de voorwaarden van de luchtvaartmaatschappij. Neem contact op met je aanbieder.
Zijn er alternatieven voor vliegen?
Voor Europese bestemmingen zijn treinen een goed alternatief geworden, vooral met de uitbreiding van het hogesnelheidsnetwerk.
Hoe kan ik geld besparen op vliegtickets?
Boek vroeg, wees flexibel met data, overweeg alternatieve luchthavens en vergelijk prijzen van verschillende maatschappijen.
Verwachten we meer vliegannuleringen?
Ja, vooral in de wintermaanden kunnen brandstoftekorten en hoge kosten leiden tot meer geannuleerde vluchten.