Kees zit aan zijn keukentafel in Amersfoort en staart naar de brief van de gemeente. “Uitgesteld tot nader order,” leest hij hardop voor aan zijn vrouw. Na drie jaar wachten op hun nieuwe appartement, krijgen ze te horen dat het bouwproject opnieuw vertraagd wordt.
“Hoe kan dat nou?” vraagt zijn vrouw. “We hadden toch al een plek toegewezen gekregen?” Kees schudt zijn hoofd. Hij begrijpt er niets van, maar volgens de brief heeft het te maken met “prioriteiten voor defensie-uitbreiding.”
Het verhaal van Kees is niet uniek. Overal in Nederland krijgen mensen soortgelijke berichten, en volgens ABN Amro is dit nog maar het begin van een veel groter probleem.
Defensie-uitbreiding zorgt voor woningnood
ABN Amro heeft een alarmerende analyse gepubliceerd over de impact van defensie-uitbreiding op de Nederlandse woningmarkt. De bank waarschuwt dat de plannen van het kabinet om de krijgsmacht flink uit te breiden een directe bedreiging vormen voor de al krappe woningmarkt.
Het probleem zit hem in de concurrentie om dezelfde schaarse grondstoffen, bouwvakkers en locaties. Waar Nederland al kampt met een tekort van 390.000 woningen, dreigt de defensie-uitbreiding deze crisis nog verder te verergeren.
De defensie-uitbreiding komt op het slechtst mogelijke moment. We hebben nu al te weinig bouwcapaciteit, en dit maakt alles alleen maar erger.
— Sandra Phlippen, hoofdeconoom ABN Amro
De regering heeft aangekondigd dat Nederland de defensie-uitgaven moet verhogen naar 2% van het bruto binnenlands product. Dit betekent miljarden extra voor nieuwe kazernes, trainingscentra en militaire faciliteiten.
Waar de problemen zich voordoen
De impact van de defensie-uitbreiding op woningbouw manifesteert zich op verschillende manieren:
- Grondconcurrentie: Defensie heeft vaak voorkeur bij grondtoewijzing
- Bouwvakkers: Militaire projecten trekken ervaren werkers weg van woningbouw
- Materialen: Beton, staal en andere bouwmaterialen worden schaars
- Planning: Defensieprojecten krijgen vaak voorrang in vergunningsprocedures
- Financiering: Overheidsbudget wordt verschoven van sociale woningbouw naar defensie
| Sector | Geplande investeringen 2024-2028 | Impact op woningbouw |
|---|---|---|
| Defensie-infrastructuur | €8,5 miljard | Hoog |
| Sociale woningbouw | €6,2 miljard | Negatief beïnvloed |
| Particuliere woningbouw | €15,3 miljard | Sterk vertraagd |
We zien nu al dat bouwbedrijven moeten kiezen tussen lucratieve defensiecontracten en reguliere woningbouwprojecten. Raad eens wat ze kiezen?
— Mark Verhagen, directeur Bouwend Nederland
Wie voelt de pijn het meest
De gevolgen van deze ontwikkeling raken niet iedereen even hard. Vooral mensen in de sociale huursector en starters op de woningmarkt krijgen de klappen.
Jongeren die hun eerste huis willen kopen, zien de prijzen verder stijgen door het krappe aanbod. Senioren die willen verhuizen naar een kleinere woning, blijven langer in hun grote huis zitten omdat er geen alternatieven zijn.
Voor gezinnen met een middeninkomen wordt de situatie extra pijnlijk. Ze verdienen te veel voor sociale huur, maar te weinig om een koopwoning te bemachtigen in de huidige markt.
Iedere woning die niet gebouwd wordt vanwege defensie-prioriteiten, betekent dat een gezin langer moet wachten op een fatsoenlijk thuis.
— Marja van Bijsterveldt, woningmarktexpert
De regionale verschillen zijn ook groot. Gemeenten nabij grote militaire bases zoals Gilze-Rijen, Volkel en Woensdrecht zien hun woningbouwplannen het zwaarst getroffen.
Oplossingen en alternatieven
ABN Amro stelt in hun rapport verschillende oplossingen voor om de schade te beperken. Een van de belangrijkste aanbevelingen is betere coördinatie tussen defensie en woningbouwplannen.
De bank pleit ook voor het inzetten van modulaire bouwmethoden voor defensieprojecten. Deze zijn sneller te realiseren en vragen minder traditionele bouwcapaciteit.
- Gebruik van prefab-elementen voor militaire gebouwen
- Tijdelijke spreiding van defensieprojecten over langere periode
- Samenwerking tussen defensie en woningcorporaties
- Herbestemming van bestaande overheidsgebouwen
We moeten slimmer bouwen, niet harder. Innovatie kan helpen om beide doelen te bereiken zonder elkaar te bijten.
— Prof. Dr. Jan Rotmans, transitiedeskundige
Sommige gemeenten experimenteren al met gecombineerde projecten, waarbij defensiefaciliteiten en woningen in hetzelfde gebied worden ontwikkeld. Dit kan efficiëntie opleveren in zowel planning als uitvoering.
Wat betekent dit voor jou
Als je op zoek bent naar een woning of binnenkort wilt verhuizen, bereid je dan voor op langere wachttijden en hogere prijzen. De situatie zal naar verwachting de komende vijf jaar niet verbeteren.
Voor mensen die al een huis hebben, betekent dit waarschijnlijk een verdere waardestijging van hun eigendom. Maar tegelijkelijk wordt doorstroming op de woningmarkt nog moeilijker.
Huurders kunnen rekenen op verder stijgende huurprijzen, vooral in de vrije sector. De druk op de sociale huursector neemt alleen maar toe.
FAQs
Hoelang duurt deze situatie nog?
ABN Amro verwacht dat de grootste impact zich voordoet tussen 2024 en 2028, wanneer de meeste defensieprojecten worden uitgevoerd.
Gaan huizenprijzen nog verder stijgen?
Ja, door het nog krappere aanbod verwacht de bank verdere prijsstijgingen van 3-5% per jaar.
Wat kunnen gemeenten doen?
Gemeenten kunnen defensie- en woningbouwprojecten beter op elkaar afstemmen en gezamenlijke plannen maken.
Helpt het als ik langer wacht met kopen?
Waarschijnlijk niet. De verwachting is dat de situatie de komende jaren alleen maar slechter wordt.
Zijn er regio’s die minder getroffen worden?
Ja, gebieden verder weg van militaire bases en grote steden hebben minder last van deze dubbele druk.
Komt er extra geld voor woningbouw?
Het kabinet heeft extra budgetten aangekondigd, maar deze zijn nog niet voldoende om de extra druk door defensie-uitbreiding op te vangen.