Marloes stond gisteren verbaasd voor het schap met vleesvervangers in de supermarkt. “Vegaburger, plantaardige burger, vegetarische schnitzel,” mompelde ze terwijl ze de pakjes bekeek. “Maar waarom staat hier geen vegetarische steak meer?” Wat zij niet wist, is dat er achter de schermen een heftige juridische strijd woedde over wat producenten wel en niet op hun verpakkingen mogen zetten.
Die strijd heeft nu een voorlopige winnaar. Het Europees Hof heeft een baanbrekende uitspraak gedaan die bepaalt welke namen plantaardige producten mogen gebruiken. En de uitkomst? Die is verrassender dan je zou denken.
Voor miljoenen vegetariërs en veganisten in Europa betekent deze beslissing dat hun boodschappenlijstje er binnenkort anders uit gaat zien. Sommige vertrouwde namen blijven, andere verdwijnen voor altijd van de schappen.
Waarom deze rechtszaak überhaupt plaatsvond
De hele kwestie draait om een simpele vraag: mag je een plantaardig product een naam geven die traditioneel bij vlees hoort? De vleesindustrie zei volmondig nee. Consumenten raken verward, beweerden zij. Een burger zonder vlees is geen echte burger.
Maar de producenten van vleesvervangers vochten terug. “Consumenten zijn helemaal niet dom,” argumenteerden zij. “Iedereen snapt het verschil tussen een gewone burger en een vegaburger.”
De consument van vandaag is veel bewuster bezig met zijn eten dan tien jaar geleden. Ze lezen labels en weten precies wat ze kopen.
— Dr. Emma van der Berg, voedingsexpert Wageningen University
Het Europees Hof moest een streep trekken. Waar ligt de grens tussen duidelijke communicatie en misleiding? Het antwoord bleek genuanceerder dan verwacht.
Wat mag wel en wat mag niet meer
De uitspraak creëert een duidelijke scheiding tussen verschillende soorten vleesnamen. Sommige mogen blijven bestaan, andere worden definitief verboden voor plantaardige producten.
Namen die WEL mogen blijven:
- Vegaburger en plantaardige burger
- Vegetarische worst en veganworst
- Vleesvervangende gehaktbal
- Plantaardige fricandel
- Vegetarische shoarma
Namen die NIET meer mogen:
- Vegetarische steak
- Plantaardige biefstuk
- Vegan côte de boeuf
- Vegetarische entrecote
- Plantaardige ossenhaas
| Product categorie | Toegestaan | Verboden | Reden |
|---|---|---|---|
| Bewerkte producten | Vegaburger, vegetarische worst | – | Al lang geaccepteerd door consumenten |
| Hele vleesdelen | – | Vegetarische steak, plantaardige biefstuk | Te verwarrend voor consumenten |
| Traditionele gerechten | Plantaardige shoarma | Vegan côte de boeuf | Afhankelijk van bekendheid |
Het verschil zit hem in de verwachting van de consument. Een burger kan van alles zijn, maar een steak associëren we direct met een specifiek stuk rundvlees.
— Prof. Jan Koenders, rechtswetenschapper VU Amsterdam
Wat betekent dit voor jouw boodschappen
Als je regelmatig plantaardige producten koopt, ga je deze verandering snel merken. Producenten hebben zes maanden de tijd om hun verpakkingen aan te passen. Daarna verdwijnen namen zoals “vegetarische steak” definitief uit de schappen.
Maar dat betekent niet dat de producten zelf verdwijnen. Ze krijgen gewoon nieuwe namen. Waar je nu een “plantaardige biefstuk” koopt, vind je straks misschien een “plantaardige grilschijf” of “vegetarische steakstyle”.
Voor restaurants wordt het ook interessant. Kunnen zij nog steeds een “vegetarische steak” op de menukaart zetten? Waarschijnlijk niet, als ze hetzelfde product gebruiken dat in de supermarkt een andere naam moet krijgen.
Restaurants moeten nu creatief worden met hun menuomschrijvingen. In plaats van ‘vegetarische steak’ zie je straks misschien ‘gegrilde plantaardige hoofdschotel’ of iets dergelijks.
— Lisa Vermeulen, eigenaar vegetarisch restaurant ‘De Groene Tafel’
De reacties lopen uiteen
De vleesindustrie juicht de uitspraak toe, maar niet volledig. “Het is een stap in de goede richting,” zeggen zij, “maar we hadden liever gezien dat alle vleesnamen werden beschermd.”
De plantaardige sector toont zich pragmatisch. “We kunnen leven met deze regels,” reageert de branchevereniging. “Het belangrijkste is dat consumenten nog steeds weten wat ze kopen.”
Consumenten zelf lijken er minder wakker van te liggen. Uit een recente peiling blijkt dat 78% van de kopers van vleesvervangers zegt dat de naam niet uitmaakt, zolang de smaak en voedingswaarde kloppen.
Mensen kopen geen vegaburger omdat het ‘burger’ heet, maar omdat het lekker is en past bij hun levensstijl. De naam is bijzaak.
— Dr. Pieter Janssen, consumentengedrag specialist
Wat gebeurt er nu
De komende maanden wordt het een race tegen de klok voor producenten. Nieuwe verpakkingen ontwerpen, goedkeuring krijgen van toezichthouders, en zorgen dat retailers op tijd worden bevoorraad.
Sommige merken hebben al aangekondigd dat ze hun namen gaan veranderen. Anderen overwegen om naar de hoogste rechtbank te stappen, hoewel de kans op succes klein lijkt.
Voor jou als consument verandert er praktisch weinig. Je favoriete vegaburger blijft gewoon bestaan. En die lekkere plantaardige “steak” die je altijd koopt? Die ligt er ook nog, alleen met een andere naam op de verpakking.
De vraag is nu of deze regels ook gaan gelden voor andere productcategorieën. Want als vleesverwangers al zoveel discussie opleveren, wat gebeurt er dan met plantaardige “melk” of vegan “kaas”? Die strijd komt er waarschijnlijk ook nog aan.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaan deze regels precies in?
Producenten hebben zes maanden de tijd om hun verpakkingen aan te passen, dus uiterlijk medio 2024.
Betekent dit dat vegetarische steaks helemaal verdwijnen?
Nee, alleen de naam verdwijnt. Het product zelf blijft bestaan onder een andere naam.
Gelden deze regels in heel Europa?
Ja, de uitspraak van het Europees Hof geldt voor alle EU-landen, inclusief Nederland.
Waarom mogen sommige namen wel blijven en andere niet?
Het gaat om hoe verwarrend de naam is voor consumenten. Een burger kan van alles zijn, maar een steak wordt direct geassocieerd met rundvlees.
Worden de producten duurder door deze naamswijziging?
Waarschijnlijk niet structureel. Wel kunnen producenten eenmalige kosten maken voor nieuwe verpakkingen.
Wat als een restaurant nog steeds ‘vegetarische steak’ op de kaart heeft staan?
Dan kunnen zij een boete krijgen van de voedselwarenautoriteit, dus restaurants passen hun menu’s waarschijnlijk ook aan.