Toen Hendrik van der Berg afgelopen maandag zijn dagelijkse wandeling maakte langs de industrieterreinen bij Emmen, kon hij zijn ogen niet geloven. “Het leek wel een slagveld,” vertelt de 67-jarige gepensioneerde leraar. “Overal plastic zakken, containers vol met rotzooi, en een vreselijke stank die je kilometers ver kon ruiken.”
Wat Hendrik aantrof was de nasleep van een van de meest schrijnende faillissementen in de Nederlandse afvalverwerkingsindustrie. Een grote afvalverwerker heeft na zijn plotselinge faillissement duizenden tonnen afval achtergelaten, wat nu een enorm milieuprobleem vormt voor de regio Emmen.
Het bedrijf, dat jarenlang actief was in het verzamelen en verwerken van industrieel en huishoudelijk afval, ging vorige maand onverwacht failliet. De gevolgen zijn dramatisch zichtbaar op verschillende locaties rond de stad.
Wat er precies is gebeurd
De afvalverwerker kampte al maanden met financiële problemen, maar bleef tot het laatste moment afval innemen van gemeenten en bedrijven uit de regio. Toen het bedrijf uiteindelijk de boeken moest neerleggen, bleven enorme hoeveelheden onverwerkt afval achter.
De situatie is veel erger dan we aanvankelijk dachten. We praten hier over meer dan 15.000 ton afval dat nu onbeheerd op verschillende locaties ligt.
— Marieke Jonker, Milieuspecialist gemeente EmmenAlso Read
Waarom steeds meer mensen verward gedrag vertonen en wat jij eraan kunt doen
Het probleem strekt zich uit over meerdere terreinen. Op de hoofdlocatie van het bedrijf liggen bergen huishoudelijk afval, plastic, en zelfs gevaarlijke stoffen zoals oude verf en chemicaliën. Daarnaast zijn er kleinere opslagplaatsen verspreid over de gemeente waar ook aanzienlijke hoeveelheden afval zijn achtergebleven.
De curator heeft aangegeven dat er onvoldoende middelen zijn om alle afval op verantwoorde wijze te laten opruimen. Dit betekent dat de gemeente en andere overheidsinstellingen waarschijnlijk zelf actie moeten ondernemen.
De omvang van het probleem in cijfers
Om de werkelijke impact van deze situatie te begrijpen, hebben we de belangrijkste cijfers op een rijtje gezet:
| Type afval | Geschatte hoeveelheid (ton) | Locatie |
|---|---|---|
| Huishoudelijk afval | 8.500 | Hoofdlocatie |
| Plastic en verpakkingen | 4.200 | Diverse opslagplaatsen |
| Gevaarlijk afval | 1.800 | Speciale containers |
| Bouwafval | 2.100 | Buitenterreinen |
De belangrijkste zorgen van omwonenden en autoriteiten zijn:
- Ernstige stankoverlast die de leefkwaliteit aantast
- Mogelijk grondwater- en bodemverontreiniging
- Aantrekking van ongedierte en ratten
- Risico op brand door zelfontbranding van organisch afval
- Illegale dumping door derden op de verlaten terreinen
We krijgen dagelijks klachten binnen van bewoners. De situatie wordt met de dag erger, vooral nu het warmer wordt.
— Tom Regelink, Wethouder Milieu gemeente Emmen
Gevolgen voor bewoners en bedrijven
De impact van deze ramp strekt zich veel verder uit dan alleen de directe omgeving. Lokale bedrijven die hun afval lieten verwerken door het failliete bedrijf, zitten nu met contracten die niets meer waard zijn. Ze moeten op korte termijn nieuwe afvalverwerkers vinden, vaak tegen veel hogere tarieven.
Familie Westerhof woont al twintig jaar op nog geen kilometer van de grootste afvalberg. “We kunnen onze ramen niet meer openzetten,” vertelt moeder Sandra. “Mijn kinderen kunnen niet meer buiten spelen vanwege de stank. Het is gewoon niet meer leefbaar hier.”
Ook voor de gemeentekas zijn de gevolgen aanzienlijk. De opruimkosten worden geschat op minimaal 2,3 miljoen euro. Geld dat eigenlijk bedoeld was voor andere projecten zoals speeltuinen en wegenonderhoud.
Dit is een wake-up call voor de hele sector. We moeten veel strenger toezicht houden op de financiële gezondheid van afvalverwerkers.
— Dr. Ellen Vermeulen, Afvalexpert Rijksuniversiteit Groningen
De gemeente onderzoekt nu juridische stappen tegen de voormalige eigenaren en bestuurders van het bedrijf. Er wordt gekeken naar mogelijke vervolgingsacties en het verhalen van de opruimkosten op persoonlijke vermogens.
Wat gebeurt er nu?
De autoriteiten hebben een spoedplan opgesteld om de meest acute problemen aan te pakken. Prioriteit ligt bij het afvoeren van het gevaarlijke afval en het voorkomen van verdere milieuschade.
Een speciaal opgerichtte taskforce, bestaande uit vertegenwoordigers van de gemeente, provincie en het Rijk, coördineert de opruimwerkzaamheden. Het streven is om binnen zes maanden alle afval van de locaties te hebben verwijderd.
We werken dag en nacht aan een oplossing. De veiligheid en gezondheid van onze inwoners staat voorop.
— Burgemeester Eric van Oosterhout, gemeente Emmen
Ondertussen wordt er ook gekeken naar structurele maatregelen om dit soort situaties in de toekomst te voorkomen. Plannen voor strengere vergunningseisen en financiële waarborgen voor afvalverwerkers worden momenteel uitgewerkt.
Voor de bewoners van Emmen betekent dit voorlopig nog veel overlast en onzekerheid. De vraag is of de schade aan het milieu en de leefomgeving volledig kan worden hersteld, en hoelang dat zal duren.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voordat alle afval is opgeruimd?
De gemeente streeft ernaar om binnen zes maanden alle afval te laten verwijderen, maar dit hangt af van de beschikbaarheid van verwerkingscapaciteit elders.
Wie betaalt voor de opruimkosten?
Voorlopig komt de gemeente op voor de kosten, maar er wordt geprobeerd deze te verhalen op de failliete boedel en voormalige bestuurders.
Is het gevaarlijk voor de gezondheid om in de buurt te wonen?
Er wordt voortdurend gemonitord op luchtkwaliteit en mogelijke verontreiniging. Tot nu toe zijn er geen acute gezondheidsrisico’s vastgesteld.
Kunnen bewoners compensatie krijgen voor de overlast?
De gemeente onderzoekt mogelijkheden voor schadevergoeding, maar dit zal waarschijnlijk een langdurig juridisch proces worden.
Hoe wordt voorkomen dat dit nog eens gebeurt?
Er komen strengere eisen voor afvalverwerkers, waaronder hogere financiële waarborgen en frequentere controles op de bedrijfsvoering.
Wat moeten bedrijven doen die hun afval door dit bedrijf lieten verwerken?
Ze moeten zo snel mogelijk een nieuwe afvalverwerker vinden en hun bestaande contracten laten controleren door een jurist.